جواب کارگاه نوشتن صفحه 23 درس 1 نگارش دوازدهم

ویژگی‌هایی نظیر بیان صمیمانه وقایع و تجربه‌های شخصی که نویسنده خود در آن‌ها حضور داشته یا شاهدشان بوده است، دور بودن از قید و بندهای پیچیده و مقررات عام نوشتن، سادگی و بی‌تکلف بودن، و رعایت توالی زمانی حوادث، این متن را به عنوان یک «خاطره» از دیگر قالب‌های ادبی متمایز می‌کند.

موضوع: موضوع این نوشته، شرح رویدادهای برجسته و پر راز و رمز سرگذشت نویسنده است که با بیان جزئیات جذاب، از حالت روزمرگی و مکرر خارج شده و برای خواننده دلپذیر شده است.

زاویه دید: زاویه دید متن «اول‌شخص مفرد (من)» است؛ زیرا راوی خود در شکل‌گیری رویدادها نقش داشته و تجربیات شخصی‌اش را بازگو می‌کند.

شروع: نوشته دارای آغاز و مقدمه‌چینی مناسبی (مانند شروع از یک زمان یا مکان خاص) است که متناسب با هدف نویسنده، خواننده را به ادامه خواندن ترغیب می‌کند.

سادگی و صمیمیت زبان: زبان متن بسیار ساده، بی تکلف و صمیمی است و به عنوان مؤثرترین راه، احساسات نویسنده را به مخاطب انتقال می‌دهد.

برای این تمرین می‌توانید از یک اتفاق ساده اما تأثیرگذار استفاده کنید. در ادامه دو نمونه خاطره با رعایت اصول خاطره‌نویسی تدریس شده در این درس (شروع مناسب زمان‌دار، زاویه دید اول‌شخص و زبان صمیمی) برای الگوبرداری آورده شده است:

نمونه اول:

عنوان: غافلگیری در صبح برفی

صبح یکی از روزهای سرد و تاریک دی‌ماه بود. سوز سرما از لای درز پنجره به داخل اتاق می‌خزید و بیدار شدن از خواب شیرین را به سخت‌ترین کار دنیا تبدیل کرده بود. با اکراه از رختخواب دل کندم، لباس‌های فرم مدرسه‌ام را پوشیدم و شال و کلاه کردم. وقتی در حیاط را باز کردم، با منظره‌ای بی‌نظیر روبه‌رو شدم؛ برف همه‌جا را سفیدپوش کرده بود و هنوز هم دانه‌های درشت آن به آرامی می‌بارید.

با زحمت زیاد و پاهایی که در برف فرو می‌رفت، مسیر خانه تا مدرسه را طی کردم. کوچه خلوتِ خلوت بود و فقط صدای خرد شدن برف زیر پوتین‌هایم به گوش می‌رسید. وقتی به مدرسه رسیدم، دیدم درِ آهنی و بزرگ مدرسه بسته است و چند نفر از هم‌کلاسی‌هایم نیز با قیافه‌هایی خواب‌آلود و متعجب پشت در ایستاده‌اند.

ناگهان آقای سرایدار از پنجره کوچک اتاقکش سرک کشید و با خنده گفت: «بچه‌ها تو این سرما کجا اومدین؟ مدرسه‌ها تعطیله!» شنیدن این جمله همان و پر کشیدن خواب از سرمان همان. آن روز، مسیر برگشت به خانه با گلوله‌برف‌بازی و خنده‌های از ته دل گذشت. وقتی با دست‌ها و صورت یخ‌زده به خانه رسیدم، نوشیدن یک استکان چای داغ کنار بخاری، لذت آن روز برفی را برای همیشه در دفتر خاطرات ذهنم ماندگار کرد.

نمونه دوم:

عنوان: رز سفید

پاییز بود؛ و غروب جمعه نیز، شهر به آرامی در سیاهی شب غرق می شد. تک و تنها در گوشه ی اتاقم کز کرده و زانوی غم بغل گرفته بودم. به خیال خودم، داشتم با بغض سختی که راه نفسم را بسته بود، پیکار میکردم. اما مگر می شد ؟!

آب دهانم را به زحمت قورت می دادم که مبادا اشکم بریزد؛ این دیگر عمق فاجعه بود!  

اما مشکل آن بود که نمی دانستم چه مرگم است؟ به درس هایم فکر می کردم. در نقطه امنی بودم و مشکل درسی نداشتم. در خانواده و رابطه ام با دوستانم جست و جو می کردم باز هم به بن بست می خوردم! همه چیز آرام بود. پس این دل را چه شده؟

با بی رحمی دلخوری ها و بغضم را به پای پاییز زیبا و باران های عاشقانه اش نوشتم. اما عمق وجودم، دردم را داد می زد. احساس خلاء می کردم. دلتنگ آغوش بودم. مهم نبود آغوش چه کسی؟ تنها آغوشی که حس امنیت را تزریق کند. همین که می فهمیدم کسی دوستم دارم در آن لحظه برایم کافی بود.

صدای چرخش کلید آمده سراسیمه به بیرون دویدم. گویی به انتظار کسی بودم که بیاید و مرا از این مخمصه ی گریه نجات دهد.

همدمم.بود، منجی روزهای دشوار مادرم

با آن رز سفید رنگی که در دستانم نهاد، همانند روزهای کودکی سیرم کرد. اما این بار سير از محبتی که تشنه اش بودم.

سوالی نگاهش کردم. خودش توضیح داد: حدس می زدم که رز سفید خونت اومده باشه پایین گفتم اینو برات بیارم تا پاییز نتونه حال دل دختر بازی منو بد کنه.

این تمرین یک فعالیت کارگاهی و کلاسی است. شما باید خاطره‌ای که یکی از هم‌کلاسی‌هایتان نوشته است را با دقت بخوانید یا بشنوید و بر اساس جدول صفحه ۲۶ کتاب، به آن از ۲۰ نمره بدهید. برای تحلیل و نمره‌دهی باید به این معیارها دقت کنید:

• ایجاد جاذبه کافی (۶ نمره): بررسی کنید که آیا موضوع خاطره جذاب و غیرتکراری است؟ آیا نحوه روایت آن دلپذیر است و زبان نوشته سادگی و صمیمیت لازم را دارد؟

• آغاز مناسب (۴ نمره): دقت کنید که آیا خاطره شروع خوبی دارد و خواننده را جذب می‌کند؟ آیا در همان ابتدا به زمان، مکان یا یک رویداد تأثیرگذار اشاره شده است؟

• رعایت تسلسل و توالی حوادث (۵ نمره): آیا اتفاقات خاطره به ترتیب منطقی و پشت سر هم روایت شده‌اند یا در متن پرش‌های نامفهوم و گیج‌کننده وجود دارد؟

• زاویه دید مناسب (۳ نمره): بررسی کنید که نویسنده زاویه دید درستی (مثلاً اول‌شخص برای بیان تجربیات خودش) انتخاب کرده و تا انتها آن را حفظ کرده باشد.

• رعایت نکات املایی و نگارشی (۲ نمره): متن را از نظر نداشتن غلط املایی و استفاده صحیح از علائم سجاوندی (نقطه، ویرگول، علامت سؤال و...) بررسی کنید.