1 کلمه های تازە شعر را انتخاب کنید و معنی آنها را بنویسید.
واژههای تازۀ این شعر و معنای آنها به عنوان نمونه عبارتاند از: دلق (لباس کهنه و پشمی)، محنت (رنج و اندوه)، خَس (انسان پست و فرومایه)، چاشت (غذایی که بین صبحانه و ناهار میخورند) و عزّ (بزرگی و ارجمندی).
2 تفاوت معنایی واژە مشخص شده را در گذشته و امروز بنویسید.
«خار بر پشت، زنی زین سان گام دولتت چیست؟ عزیزیت کدام؟
واژۀ «دولت» در گذشته به معنای ثروت، دارایی، سعادت و خوشبختی به کار میرفته است (مانند کاربرد آن در همین شعر)؛ اما امروزه این واژه تغییر معنا داده و بیشتر به معنای حکومت، کابینۀ وزیران و تشکیلات سیاسی ادارهکنندۀ یک کشور استفاده میشود.
3 در سه بیت پایانی شعر، «قافیه»ها را مشخص کنید.
در سه بیت پایانی شعر که در درس آمده است، کلمات قافیه به این ترتیب هستند:
در بیت اول (کای فلان...): واژههای «شامم» و «آشامم» کلمات قافیه هستند.
در بیت دوم (شکر گویم...): واژههای «خوار» و «گرفتار» کلمات قافیه هستند (کلمۀ «نساخت» ردیف است).
در بیت سوم (داد با این همه...): واژههای «افتادگی» و «آزادگی» کلمات قافیه هستند (کلمۀ «ام» ردیف است).
4 با توجه به درس، دلیل آزادگی پیرمرد را بنویسید.
دلیل آزادگی پیرمرد این است که برای تأمین نیازهای زندگی، تنها به تلاش و زحمت خودش تکیه کرده و به همان درآمد اندک قانع است. او با کار شرافتمندانه روی پای خود ایستاده است و هرگز حاضر نمیشود برای به دست آوردن مال دنیا، زیر بار منّت دیگران و افراد فرومایه برود.