1 در متن درس، دو واژه بیابید که شکل نوشتاری و گفتاری آنها مانند «شنبه» متفاوت باشد
در متن درس، واژههایی مانند «تنباکو» (که در گفتار «تمباکو» تلفظ میشود) و «منبر» یا «پنبه» (که در گفتار «ممبر» و «پمبه» بیان میشوند) وجود دارند. در این واژهها، حرف «ن» هنگامی که پیش از «ب» قرار میگیرد، در تلفظ به «م» تبدیل میشود.
2 در هر یک از جمله های زیر، گروه اسمی و وابسته های آن را مشخص کنید.
شعر حافظ، در گزینش لفظ و در بیان معنا، توجه مخاطب را برمیانگیزد.
میرزای بزرگ، فتوای تاریخی را نوشت.
در جملۀ اول:
شعر حافظ: شعر (هسته) + حافظ (وابسته پسین از نوع مضافالیه)
گزینش لفظ: گزینش (هسته) + لفظ (وابسته پسین از نوع مضافالیه)
بیان معنا: بیان (هسته) + معنا (وابسته پسین از نوع مضافالیه)
توجه مخاطب: توجه (هسته) + مخاطب (وابسته پسین از نوع مضافالیه)
در جملۀ دوم:
میرزای بزرگ: میرزا (هسته) + بزرگ (وابسته پسین از نوع صفت بیانی)
فتوای تاریخی: فتوا (هسته) + تاریخی (وابسته پسین از نوع صفت بیانی)
3 در نمونه های زیر، جناس ها را بیابید.
الهی، چون تو حاضری، چه جویم و چون تو ناظری، چه گویم؟ )علامه حسن زاده آملی)
سرو چمان من چرا میل چمن نمی کند همدم گل نمی شود، یاد سمن نمی کند. (حافظ)
نه هر چه به قامت مهتر، به قیمت بهتر. (گلستان سعدی)
آرایۀ جناس در نمونههای دادهشده به شرح زیر است:
در نمونۀ اول: میان کلمات «جویم» و «گویم» و همچنین میان «حاضری» و «ناظری» (جناس ناقص اختلافی).
در نمونۀ دوم: میان کلمات «چمان» و «چمن» (جناس ناقص).
در نمونۀ سوم: میان کلمات «قامت» و «قیمت» و همچنین میان «مهتر» و «بهتر» (جناس ناقص).