1 مثل های زیر را بخوانید، سپس یکی را انتخاب کنید و آن را گسترش دهید.
الف از تو حرکت از خدا برکت.
ب آب که یک جا ماند، می گندد.
پ کار نیکو کردن از پر کردن است.
ج بادآورده را باد می برد.
د تو نیکی می کن و در دجله انداز.
الف از تو حرکت، از خدا برکت
روزگاری جوانی به امید رسیدن به ثروت و موفقیت، دست از کار کشید و تمام روز را در کنج خانه به خیالپردازی و آرزو کردن گذراند. او معتقد بود که خداوند روزیرسان است و اگر بخواهد، بدون هیچ زحمتی هم میتواند او را به موفقیت برساند. روزها و ماهها گذشت؛ نه تنها موفقیتی حاصل نشد، بلکه همان اندک پساندازش هم تمام شد و سختی و نیازمندی به سراغش آمد.
روزی پیرمردی دانا و جهاندیده که از حال او باخبر شده بود، به دیدارش رفت. پیرمرد وقتی وضعیت جوان را دید، لبخندی زد و گفت: «فرزندم! شکی نیست که خداوند بخشنده و روزیرسان است، اما کلید این نعمتها را در دستِ تلاش و کوشش خودِ انسان قرار داده است. حتی پرندهای که خداوند دانهاش را تضمین کرده، برای سیر شدن باید از لانه بیرون بیاید و پرواز کند. تو باید قدم برداری، زحمت بکشی و در مسیر اهدافت حرکت کنی تا خداوند هم به کار و مسیرت برکت ببخشد.»
جوان با شنیدن این حرفهای سنجیده، به اشتباه خود پی برد. از فردای آن روز، تنبلی را کنار گذاشت و با ارادهای قوی کارش را شروع کرد. شاید در ابتدا مسیر سخت و پرمانع بود، اما کمکم با پشتکارِ او، درهای موفقیت یکی پس از دیگری باز شد و خداوند چنان به کسبوکارش رونق بخشید که زبانزد همه شد. آنجا بود که جوان با تمام وجود عمق این جمله را فهمید: «از تو حرکت، از خدا برکت.»
ب آب که یک جا ماند، میگندد
مردی ثروتمند تمام داراییاش را در خانهای بزرگ جمع کرده بود و از ترس از دست دادن آنها، هرگز از خانه بیرون نمیرفت و هیچ کار و مهارت جدیدی را تجربه نمیکرد. سالها گذشت و او با وجود ثروتش، به شدت احساس افسردگی، پوچی و خستگی میکرد. روزی دوستِ جهاندیدهاش به دیدنش آمد و وقتی حال زار و بیحوصلگی او را دید، پنجرهها را باز کرد و گفت: «زندگی مثل یک رودخانه است. اگر در مسیر اهدافت حرکت کنی و چیزهای جدید بیاموزی، زلال و باطراوت میمانی؛ اما اگر خودت را در این چهاردیواریِ تکراری حبس کنی، روحت پژمرده و بیمار میشود. مگر نشنیدهای که میگویند آب که یک جا ماند، میگندد؟» مرد با شنیدن این حرف به خود آمد، از پیله تنبلی خارج شد و با شروعِ یک فعالیت جدید، دوباره طراوت زندگی را احساس کرد.
پ کار نیکو کردن از پُر کردن است
پسر نوجوانی به کلاس خوشنویسی میرفت اما هرچه تلاش میکرد، نمیتوانست خطوط را به زیبایی استادش بنویسد. یک روز با ناامیدی قلم را کنار گذاشت و گفت: «من هیچوقت نمیتوانم مثل شما بنویسم، من اصلاً استعداد این کار را ندارم.» استاد لبخندی زد، به کتابخانه رفت و دفتری قدیمی پر از خطخوردگی را آورد و به پسر نشان داد. خطهای آن دفتر کجومعوج و بسیار ابتدایی بودند. پسر با تعجب پرسید: «اینها خط کیست؟» استاد گفت: «اینها اولین تمرینهای من است. هیچکس از روز اول استاد به دنیا نیامده است. من هزاران بار این حروف را نوشتم، پاک کردم و خط زدم تا به اینجا رسیدم. یادت باشد، مهارتِ عالی فقط با تکرار و تمرین فراوان به دست میآید؛ کار نیکو کردن از پُر کردن است.»
ج بادآورده را باد میبَرَد
روزی مردی در مسیر بازگشت به خانه، کیسهای پر از سکههای طلا پیدا کرد. او که تا به حال چنین پولی ندیده بود، بدون اینکه برای به دست آوردن آن قطرهای عرق ریخته باشد، شروع به خرج کردنِ بیرویه کرد. هر روز لباسهای گرانقیمت میخرید و مهمانیهای پرخرج میگرفت. دوستان دروغین دورش جمع شدند و او بدون هیچ آیندهنگری و سرمایهگذاری، تمام سکهها را خرج کرد. خیلی زود، کیسه خالی شد و همان دوستانی که در روزهای ثروت کنارش بودند، رهایش کردند. مرد دوباره به همان زندگی فقیرانه سابقش برگشت و تازه فهمید ثروتی که بدون رنج و زحمت به دست بیاید، چون قدر و منزلتی ندارد، خیلی زود هم از دست میرود؛ همانطور که قدیمیها گفتهاند: «بادآورده را باد میبَرَد.»
د تو نیکی میکن و در دجله انداز
در روزگاران قدیم، پیرمرد نیکوکاری بود که هر روز مقداری از غذای خود را برای نیازمندان میبرد و حتی نانهای خردشده را در رودخانه میریخت تا ماهیان نیز گرسنه نمانند. برخی از افراد ناآگاه او را مسخره میکردند و میگفتند: «این کارها فایدهای ندارد، کسی لطف تو را نمیبیند و پاداشی به تو نمیدهد.» اما پیرمرد بیتوجه به حرف آنها به کار خود ادامه میداد. سالها بعد، پسرِ همان پیرمرد در سفری دریایی گرفتار طوفان شد و کشتیاش غرق گردید. او در حال غرق شدن و ناامیدی بود که ناگهان قایق کوچکی که از آن مسیر میگذشت، او را دید و نجاتش داد. وقتی پسر به خانه برگشت و ماجرا را تعریف کرد، پدر با لبخند گفت: «خداوند مهربان است و هیچ کار خیری را در این جهان گم نمیکند. تو نیکی میکن و در دجله انداز / که ایزد در بیابانت دهد باز.»