جواب پرسش های نمونه صفحه 263 درس 26 تاریخ معاصر ایران

در داخل کشور، ایران نیازمند بازسازی زیرساخت‌های ویران‌شده و ساماندهی اقتصادِ آسیب‌دیده از هشت سال جنگ بود. در سطح جهانی نیز با فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد، نظم تازه‌ای در حال شکل‌گیری بود که بر منطقه غرب آسیا و جایگاه ایران تأثیر مستقیم می‌گذاشت

زیرا پس از فروپاشی شوروی و پایان جهان دوقطبی، نظریه‌پردازان غربی ادعا کردند که الگوی سرمایه‌داری و لیبرال دموکراسی پیروز شده است و گسترش این الگو را بهترین شیوه برای اداره همه جوامع و از اهداف اصلی نظم نوین جهانی می‌دانستند

وجود منابع عظیم انرژی (نفت و گاز).

قرارگیری در مسیرهای مهم ارتباطی و پیونددهنده سه قاره (آسیا، اروپا و آفریقا).

بازار مصرف بزرگ و تمرکز سرمایه‌های فراوان

در الگوی لیبرال دموکراسی غرب، دین از جایگاه هدایت‌کننده در حکومت و قانون‌گذاری کنار گذاشته می‌شود؛ اما در الگوی مردم‌سالاری دینی جمهوری اسلامی، ضمن تأکید بر مشارکت و انتخاب مردم، جهت‌گیری حکومت و قوانین جامعه بر پایه تعالیم اسلامی و ارزش‌های اخلاقی شکل می‌گیرد

تکیه بر حمایت و پایگاه‌های نظامی قدرت‌های خارجی

همکاری موقت با قدرت‌های بزرگ بر اساس منافع مشترک،

تکیه بر توان داخلی و تصمیم‌گیری مستقل.

آسیب تکیه بر قدرت‌های خارجی: این حمایت‌ها هرگز پایدار نیستند و به محض تعارض با منافع بیگانگان، ممکن است کشور هدف تحریم گسترده و یا حتی اشغال نظامی قرار گیرد (مانند سرنوشت عراق در دوره صدام)

گسترش صنایع دفاعی، دستیابی به دانش و فناوری‌های پایه نظامی، و افزایش چشمگیر توان دفاعی در حوزه‌های موشکی، پدافند هوایی، دریایی و پهپادی با تکیه بر ظرفیت‌های داخل کشور

بازدارندگی دفاعی یعنی ایجاد شرایطی که دشمن پیش از حمله متوجه شود اقدام او با پاسخی جدی و هزینه‌ای سنگین روبه‌رو شده و به هدفش نخواهد رسید. علاوه بر تسلیحات، عواملی مانند انسجام نیروهای مسلح، همراهی مردم، پیشرفت علمی، استقلال در تصمیم‌گیری و توان اداره کشور در شرایط بحرانی در ایجاد این بازدارندگی نقش دارند

زیرا تحریم‌های همه‌جانبه، مبادلات اقتصادی و زندگی مردم را هدف گرفته بودند؛ لذا ایران برای جبران این فشارها، خنثی کردن محدودیت‌ها و افزایش تاب‌آوری اقتصاد در شرایط بحران، تمرکز خود را بر توسعه تولیدات داخلی و کاهش وابستگی به بیگانگان قرار داد

از برجسته‌ترین ویژگی‌های ایشان می‌توان به حضور مستقیم در میدان نبرد، شناخت دقیق شرایط پیچیده منطقه، قدرت بالا در گفت‌وگو و ایجاد اعتماد، و توانایی کم‌نظیر در هماهنگ‌سازی نیروها و جریان‌های مختلف جبهه مقاومت در برابر تهدیدهای مشترک (مانند داعش) اشاره کرد

زیرا میزان و شکل مداخله بیگانگان در این کشورها متفاوت بود؛ در برخی کشورها دخالت سیاسی آمریکا مانع تثبیت خواسته‌های مردم شد، و در برخی دیگر مانند لیبی، سوریه و یمن، تهاجم نظامی خارجی یا تجهیز گروه‌های تروریستی و تکفیری توسط بیگانگان، مسیر اعتراضات را به جنگ داخلی و ویرانی کشاند

این جنگ نشان داد که برخورداری از تجهیزات نظامی و فناوری بومی تا چه حد برای حفظ استقلال و امنیت حیاتی است. ایران به پشتوانه همین توانمندی داخلی توانست ساختار فرماندهی خود را در برابر حملات غافلگیرانه حفظ کرده و با ضربات متقابل، دشمن را وادار به درخواست آتش‌بس کند

علاوه بر تجهیزات نظامی، مؤلفه‌هایی نظیر حضور و همبستگی مردم، نقش‌آفرینی رهبری در مدیریت کلان، حفاظت اطلاعاتی و جلوگیری از نفوذ، موقعیت جغرافیایی، فعالیت منظم نهادهای قانونی و تداوم خدمات عمومی نیز از پایه‌های اساسی حفظ امنیت و قدرت بازدارندگی کشور هستند.