8 با راهنمایی دبیر خود متن سند را بخوانید و به پرسش های زیر پاسخ دهید:
الف فرمان لغو قرارداد توتون و تنباکو توسط چه کسی صادر و توسط چه کسی به مردم ابلاغ شد؟
ب فکر می کنید چرا در این فرمان، هیچ اشاره ای به اشتباه شاه و حکومت در انعقاد اولیه قرارداد با استعمارگران نشده است و بلکه در مقابل، لغو آن به لطف و مرحمت شاه نسبت داده شده است؟
پ در کدام قسمت های فرمان، می توانید تکبّر و خودخواهی شاهانه را ببینید؟ آیا فکر نمی کنید که یکی از عوامل پیشرفت نکردن ایران در گذشته، وجود چنین حکومت و شاهانی بوده است؟
ت وقتی متن این سند را می خوانید چه نکته هایی شما را بیشتر به فکر وا م یدارد یا توجه شما را جلب می کند؟
الف فرمان لغو قرارداد توتون و تنباکو توسط ناصرالدینشاه صادر شد و توسط اداره تلگرافی دولت علیه ایران به مردم ابلاغ شد.
ب زیرا در نظام پادشاهی استبدادی، شاه خود را فراتر از قانون و اشتباه میدانست و درباریان نیز برای حفظ قدرت و وجهه شاه، هرگونه لغو قرارداد را نه ناشی از اشتباه حکومت، بلکه نشانهای از "مرحمت و رأفت همایونی" به مردم جلوه میدادند.
پ در قسمتهایی مانند «از خاکپای اقدس همایون مستدعی معافی شدند»، «این انحصار را... موقوف و متروک فرمودند»، «به دعاگویی وجود مسعود همایونی و به شکرگزاری مراحم کامله همایون خسروانه بیفزایند» و همچنین تهدید به «تنبیه و سیاست شدید» در صورت بروز «بعضی حرکات جاهلانه»، تکبر و خودخواهی شاهانه کاملاً مشهود است. بله، وجود حکومتها و شاهان مستبد و خودکامه که منافع ملی را فدای منافع شخصی میکردند و با سرکوب مردم و نادیده گرفتن حقوق آنان، مانع از آزادی و پیشرفت کشور میشدند، یکی از عوامل اصلی عقبماندگی ایران در گذشته بوده است.
ت نکته قابل توجه در این سند، تضاد آشکار بین لحن متکبرانه و منتگذارانه شاه و واقعیتِ عقبنشینی او در برابر قدرت اتحاد مردم و فتوای مرجعیت است. همچنین، استفاده از ادبیات تهدیدآمیز («تنبیه و سیاست شدید») حتی در هنگام لغو یک قرارداد ظالمانه، نشاندهنده ماهیت استبدادی حکومت است.