1 گزارش زیر را بخوانید و متناسب با آن، پرسش هایی بنویسید، سپس سؤال ها را سازماندهی کنید.
موزه آذربایجان، یکی از مهمترین موزه های ایران است که در شهر تبریز و در جوار مسجد کبود قرار دارد. این موزه دومین موزه باستان شناسی پس از موزه ملی ایران است. آثار تاریخی و هنری متعلق به دوران پیش از اسلام و دوران اسلامی در اینجا به نمایش گذاشته شده است. وقتی از در وارد میشوی به آستانه موزه می رسی كه سمت راست آن باجه بلیت فروشی است. در همین محوطه، حوضچه بسیار شكیل و زیبایی جلب توجه میكند كه یکپارچه از مرمر ساخته شده است و قدمت نسبتا زیادی دارد. بنای موزه سه طبقه است؛ هر یك با مساحت تقریبی 660 متر مربع. از آستانه موزه راهی است به سالن همكف. در همین سالن، شانزده غرفه شیشه ای دو طبقه وجود دارد كه اشیای عتیقه در آنها قرار دارند. ده غرفه از همین غرفه ها معمولا به زیر خاكی های سفالی اختصاص دارد كه برخی از آنها به دوران قبل از تاریخ و برخی دیگر به هزارۀ اول و هزارۀ دوم قبل از میلاد مربوط می شود.از پله ها كه بالا می روی، وارد تالار طبقه فوقانی می شوی؛ نام این تالار »تالار مشروطیت» است كه به دلیل داشتن تابلوهای مصور دوران انقلاب مشروطیت و دوران صدر مشروطیت و اشیای عتیقه دیگر، دیدنی وقتی از در وارد می شوی، تندیس فلزی ستارخان، سردار ملی جلب نظر می کند. در چهار دیوار تالار، سی وشش تابلو نصب شده است كه به رجال سیاست و مجاهدین معروف انقالب مشروطیت مربوط اند.یكی از همین تابلوها نمودار شهدای عاشـورای سـال 1190 شمسی (1230 ه.ق ) است و در آن تصاویر مرحوم ثقه السلام با جمع یاران مشروطه طلب و انقلابی اش دیده می شود كه به طور دسته جمعی به دار آویخته شده اند.....در طبقه زیرزمینی موزه، تالار دیگری وجود دارد كه آثار عتیقه، به ویژه مجسمه های خیال انگیز و تماشایی اش به فضای آن، شكوه زیادی بخشیده است.این مجسمه های تجسمی و تخیلی وقتی در معرض تماشای هر تماشاگر با احساس و نكته دان قرار می گیرند، چنان گویای حقایق زندگی و واقعیات تاریخی هستند كه با همه بی زبانی، زبان آوری می كنند و برخی از ماجراهای تلخ و ناگوار زندگی را آیینه سان در برابر دید تماشاگران قرار می دهند و با مهارت تحسین انگیزی به تفسیر رخدادهای عالم پرماجرا می پردازند.
پرسشها:
موزه آذربایجان در کجا قرار دارد و چه آثاری در آن نگهداری میشود؟
در بدو ورود به موزه (آستانه) چه چیزهایی جلب توجه میکند؟
بنای موزه چند طبقه است و چه مساحتی دارد؟
در سالن همکف موزه چه غرفهها و آثاری وجود دارد؟
تالار طبقه فوقانی چه نام دارد و چه آثاری در آن به نمایش درآمده است؟
در تالار مشروطیت تصاویر چه کسانی دیده میشود؟
در طبقه زیرزمین موزه چه آثاری قرار دارد و ویژگی آنها چیست؟
سازماندهی پرسش ها :
پرسش کلی (مکان و ماهیت): موزه آذربایجان در کجا قرار دارد و چه آثاری (از چه دورههایی) در آن نگهداری میشود؟
پرسش جزئی (ساختار کلی بنا): بنای موزه چند طبقه است و چه مساحتی دارد؟
پرسش جزئی (مرحله اول بازدید - آستانه): در بدو ورود به موزه (آستانه) چه بخشهایی (مثل باجه بلیتفروشی و حوضچه مرمر) وجود دارد؟
پرسش جزئی (مرحله دوم بازدید - همکف): در سالن همکف موزه چه غرفههایی وجود دارد و چه نوع اشیای عتیقهای (مانند زیرخاکیهای سفالی) در آنها قرار دارد؟
پرسش جزئی (مرحله سوم بازدید - طبقه فوقانی): تالار طبقه فوقانی چه نام دارد و چه آثار و تصاویری (مانند تندیس ستارخان و تابلوهای شهدای مشروطه) در آن به نمایش درآمده است؟
پرسش جزئی (مرحله چهارم بازدید - زیرزمین): در طبقه زیرزمین موزه چه آثاری (مجسمههای تجسمی و تخیلی) قرار دارد و ویژگی آنها چیست؟
2 یکی از موضوع های زیر را انتخاب کنید و با بهره گیری از شیوۀ پرسش و پاسخ سازی، گزارشی بنویسید.
مرحله اول : پرسش های عینی
مرحله دوم : گزینش و سازماندهی پرسش
گزارش :
موضوع اول: بازدید از کتابخانه مرکزی شهر
مرحله اوّل: پرسشهای عینی
کتابخانه در کدام خیابان و محله قرار دارد؟
نمای بیرونی ساختمان کتابخانه چگونه است و چند طبقه دارد؟
در بدو ورود به ساختمان، چه بخشهایی دیده میشود؟
میز امانت و پذیرش کجاست؟
مخزن نگهداری کتابها در کدام طبقه است و قفسهها چگونه چیده شدهاند؟
سالن مطالعه چه ویژگیهایی (از نظر نور، چیدمان میزها و سکوت) دارد؟
بخش نشریات و مجلات در کدام قسمت قرار گرفته است؟
مرحله دوم: گزینش و سازماندهی پرسش (پرسشها بر اساس مسیر حرکتِ بازدیدکننده، از بیرون به درون و از کل به جزء مرتب میشوند)
پرسش اول (مکان و نمای بیرونی): کتابخانه در کجا قرار دارد و ساختمان آن چند طبقه است و چه نمایی دارد؟
پرسش دوم (ورودی و همکف): در بدو ورود به ساختمان و طبقه همکف (میز امانت و مخزن کتاب) چه چیزهایی دیده میشود؟
پرسش سوم (طبقه بالا و سالن مطالعه): سالن مطالعه در کدام طبقه است و فضای داخلی آن چگونه طراحی شده است؟
متن گزارش: روز دوشنبه، پانزدهم آبانماه، برای انجام یک تحقیق درسی به کتابخانه عمومی مرکزی شهر رفتیم. این کتابخانه در خیابان دانش، روبروی پارک بزرگ شهر واقع شده است. ساختمان کتابخانه بنایی دو طبقه با نمای آجریِ روشن و پنجرههای بزرگ و شیشهای است.
با عبور از درِ شیشهایِ ورودی، وارد لابی یا سرسرای طبقه همکف شدیم. بلافاصله در سمت راست، میز بزرگ و چوبیِ «امانت» قرار دارد که دو کتابدار در پشت آن مشغول ثبت کتابها و پاسخگویی به مراجعان هستند. در پشت میز امانت، مخزن اصلی کتابها قرار گرفته است؛ راهروهایی طولانی با قفسههای فلزی و بلند که هزاران جلد کتاب بر اساس ردهبندی موضوعی در آنها چیده شدهاند.
از پلههای مارپیچِ انتهای راهرو به طبقه دوم رفتیم. طبقه دوم به طور کامل به سالن مطالعه اختصاص دارد. به محض ورود به این سالن، سکوت مطلقی جلب توجه میکند که تنها گاهی با صدای ورق خوردن کاغذ میشکند. دورتادور سالن پنجرههای قدی قرار دارد که نور طبیعیِ ملایمی را به داخل هدایت میکند. میزهای چوبیِ چهارنفره با فواصل منظم چیده شدهاند و دانشآموزان و دانشجویان در سکوت و تمرکز، مشغول مطالعه هستند. در گوشه چپِ سالن نیز چند قفسه کوتاه برای روزنامهها و مجلاتِ روز در نظر گرفته شده است.
موضوع دوم: بازدید از یک مکان تاریخی (آرامگاه فردوسی در توس)
مرحله اوّل: پرسشهای عینی
آرامگاه فردوسی در کدام شهر و در چه فاصلهای از مرکز استان قرار دارد؟
فضای کلی محوطه و باغِ آرامگاه چگونه است؟
نمای بیرونی ساختمانِ مقبره چه شکلی دارد و از چه جنسی ساخته شده است؟
روی دیوارهای بیرونی بنا چه نوشتههایی حک شده است؟
سنگ قبر فردوسی در کدام بخش از بنا قرار دارد و چه رنگی است؟
در داخل تالار آرامگاه چه آثار یا تصاویری روی دیوارها نصب شده است؟
در محوطه باغ، چه مجسمه یا بناهای دیگری به چشم میخورد؟
مرحله دوم: گزینش و سازماندهی پرسش(پرسشها از نمای کلی و بیرونی به سمت نمای داخلی و جزئیات سازماندهی میشوند)
پرسش اول (مکان و محوطه بیرونی): آرامگاه فردوسی در کجا قرار دارد و با ورود به آن، فضای کلی باغ چگونه دیده میشود؟
پرسش دوم (معماری بنای اصلی): نمای بیرونی مقبره چه شکلی دارد و چه تزیینات یا نوشتههایی روی آن به کار رفته است؟
پرسش سوم (فضای داخلی مقبره): فضای داخلی تالار چگونه است، سنگ قبر کجاست و چه نقشبرجستههایی روی دیوارها وجود دارد؟
متن گزارش: روز پنجشنبه، دهم اردیبهشت، در قالب یک اردوی مدرسهای به بازدید آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در شهر توس (در ۲۰ کیلومتری شمال غربی مشهد) رفتیم. با ورود به مجموعه، باغی مصفا و وسیع با درختان بلند به چشم میخورد که استخری مستطیلشکل با فوارههای متعدد در محور میانی آن قرار دارد. در گوشهای از این محوطه و در مجاورت استخر، مجسمه سنگی بزرگی از فردوسی نصب شده است که نگاهش رو به بنای اصلی است.
در انتهای مسیر استخر، بنای باشکوه آرامگاه قرار گرفته است. این ساختمان به شکل یک مکعب بزرگ است که تماماً از سنگ مرمر سفید ساخته شده و روی یک سکوی مرمریِ پلهدار قرار دارد. معماری بنا با ستونهای بلند، شباهت زیادی به آرامگاه کوروش در پاسارگاد دارد. دورتادور نمای بیرونی، کتیبههایی سنگی نصب شده است که اشعاری از شاهنامه با خط درشت روی آنها تراشیده شدهاند.
با پایین رفتن از چند پله، وارد تالار اصلی و فضای زیرینِ آرامگاه شدیم. سنگ قبر مرمرین و روشن فردوسی دقیقاً در مرکز این تالار و ابعاد ۱ در ۱.۵ متر قرار گرفته است. روی دیوارهای داخلی تالار، شش نقشبرجسته سنگیِ بزرگ نصب شده است که صحنههایی از داستانهای حماسی شاهنامه، مانند نبرد رستم و سهراب، نبرد با دیو سپید و داستان زال و سیمرغ را با ظرافت به تصویر کشیدهاند.
۳ به پرسشها و گزارش مکتوب دوستانتان با دقّت گوش دهید؛ سپس آن را بر پایۀ سنجههای زیر، ارزشیابی کنید.
این تمرین یک فعالیت عملی و ارزیابی گروهی (همسالسنجی) در کلاس است. شما باید گزارشی را که یکی از همکلاسیهایتان برای تمرین قبلی نوشته است، بررسی کنید و بر اساس معیارهای این جدول، از ۲۰ نمره به او امتیاز بدهید. برای یک ارزیابی دقیق، باید این ۸ معیار را در کار او بسنجید:
طرحریزی گزارش با بهرهگیری از پرسشهای عینی (۳ نمره): آیا نویسنده توانسته است در مرحله اول برای موضوع خود پرسشهای دقیق، ملموس و کاملاً عینی (به دور از خیالپردازی و احساسات شخصی) طرح کند؟
سازماندهی پرسشها از کل به جزء (۳ نمره): آیا چیدمان پرسشها و ساختار کلی گزارش، منطبق بر اصول گزارشنویسی است؟ یعنی آیا از یک نمای کلی (مثل معرفی مکان و زمان) شروع شده و به تدریج به سمت جزئیات پیش رفته است؟
مناسب بودن ترتیب بیان رخدادها (۲ نمره): آیا رویدادها یا توصیفات در گزارش، سیر منطقی دارند؟ (مثلاً در گزارش بازدید، آیا از لحظه ورود به مکان شروع شده و مسیر بازدید به درستی طی شده است؟)
رعایت انسجام در نوشته (۲ نمره): آیا متن یکپارچگی لازم را دارد و بندها (پاراگرافها) به خوبی به یکدیگر متصل شدهاند تا خواننده سردرگم نشود؟
پرهیز از نگارش جملههای طولانی (۲ نمره): آیا جملات متن کوتاه، واضح و گویا هستند یا نویسنده جملات را بیش از حد طولانی و نفسگیر نوشته است؟
استفاده از واژههای مناسب فضای متن (۳ نمره): با توجه به اینکه قالب متن «گزارشگونه» و عینی است، آیا کلمات دقیق، صریح و متناسب با این فضا انتخاب شدهاند؟
شیوۀ خواندن (۲ نمره): این بخش به مهارت ارائه در کلاس مربوط است؛ آیا دانشآموز گزارش خود را با صدای رسا، مکثهای درست و لحنِ متناسب با گزارشخوانی روخوانی کرده است؟
رعایت املا و نکات نگارشی (۳ نمره): در نهایت متن مکتوب او را از نظر نداشتن غلط املایی و کاربرد درست علائم نگارشی (مانند نقطه، ویرگول، دو نقطه و...) بررسی کنید.