بررسی شواهد و مدارک؛بخشی از سنگ نوشته شاپور یکم در نقش رستم در بارۀ جنگ با رومیان
«... وقتی که من نخست بر تخت امپراتوری مستقر شدم، قیصر گُردیانوس (امپراتور روم) لشکری از تمام قلمرو روم و کشور ژرمن و گوت گرد آورد و علیه ما به امپراتوری ایران حمله ور شد و در سر حدّ آشور یک نبرد سخت مرزی صورت گرفت. قیصر گُردیانوس کشته شد و سپاه روم منهدم گردید و رومی ها فیلیپ را قیصر کردند. بعداً قیصر فیلیپ به سوی ما آمد تا به ما پیشنهاد سازش کند و با تقدیم هزار دینار به عنوان فدیه برای نجات جان یاران خود، باج گزار ما شد... بعدا دوباره قیصر دروغ گفت و به ارمنستان ظلم کرد و ما به خاک امپراتوری روم حمله کردیم و سپاه روم را که شصت هزار (نفر) بود، تار و مار کردیم. قلمرو آشور و آنچه در علیای آشور قرار داشت، تمام به آتش سوختند و بایر و اسیر نمودیم و ما در آن جنگ از امپراتوری روم، دژها و شهرها گرفتیم.»
الف به نظر شما مطالب این سنگ نوشته چه اهمیت و ارزشی برای مورخان و پژوهشگران دارد؟
اهمیت این سنگنوشته برای مورخان در این است که گزارش مستقیم و بدون واسطهای از پیروزیهای نظامی ایرانیان بر روم، رویدادهای مرزی، سرنوشت امپراتوران روم (مانند کشته شدن گردیانوس و باجگزار شدن فیلیپ) و وسعت نفوذ و قدرت نظامی حکومت ساسانی را به تصویر میکشد
ب محتوای این سنگ نوشته در کدام گروه از منابع تاریخی (دست اول یا دست دوم) طبقه بندی می شود؟ چرا؟
در گروه منابع دست اول (اصلی) طبقهبندی میشود؛ زیرا به طور مستقیم بر روی صخره و کتیبه در همان دوران باستان و به دستور خودِ شاپور یکم (پادشاه ساسانی) به عنوان یکی از اسناد و شواهد مادی و مکتوب برجایمانده ثبت شده است.