دانلود اپلیکیشن
1 نوشته های زیر را بخوانید و فضای حاکم بر آنها (عینی و ذهنی) را مشخص و دربارۀ پاسخ خود، استدلال کنید.
متن یک
هر فاصله خودش حکم یک دیوار را دارد. فاصله جزء است که بیشتر مانع است تا محافظ. فاصله ها گاهی آنقدر زیادند که هیچ دیواری به پهنای آنها نمی رسد. بعضی ها به جای فاصله، کلمه جدایی را به کار می برند. بعضیها هم جدایی را سبب فاصله می دانند و بعضیها، فاصله را علت جدایی می پندارند. در هر صورت، جدایی و فاصله هر دو دیوارهایی هستند که مانع مهر ورزیدن می شوند. دیوارهای دیگری هم داریم که به مراتب از دیوارهای سنگی و آهنی سخت ترند. دیوارهایی چون قهر، نفرت، بدبینی، حسادت و... که هرگاه کاشته می شوند، باعث فاصله و جدایی می گردند. این دیوارها دیده نمی شوند؛ اما بدتر از دیوارهای واقعی هستند. اگر جنس دیوارهای واقعی از آجر است، جنس این دیوارها، خودخواهی و غرور، طمع و بدبینی و از نظایر این هاست که گاه، خراب شدنی نیستند. قفس، چه سیمی، چه چوبی، چه بزرگ و چه کوچک یک دیوار است؛ زیرا بین پرنده و پرواز فاصله انداخته است. شاید داستان آن پرنده را شنیده باشید که قفس بزرگی به اندازه یک شهر برایش ساختند؛ داخل قفس بزرگش درخت کاشتند؛ استخر درست کردند؛ بهترین دانه ها را جلویش گذاشتند؛ برایش لانه درست کردند؛ اما همچنان غمگین بود. تا اینکه در قفس را باز کردند و او شادمان پرواز کرد. چه دیواری قطورتر و سنگیتر از قفس می توان تصور کرد؟!
»تنبلی» هم یک دیوار است. تنبلی، پدیده بسیار مرموزی است که گاه گاه بی خبر به سراغمان می آید و دیوار می شود، بین انسان و نشاط و سرزندگی اش. دیوار تنبلی از آن دیوارهایی است كه مانع می شود، انسان به زندگی شاداب و فرح بخش، دست‌یابد.
فضای حاکم ذهنی است. نویسنده در این متن، مفاهیم انتزاعی و غیرقابل رویتی مانند «فاصله، جدایی، قهر، نفرت، بدبینی، غرور و تنبلی» را به دیوارهای فیزیکی و قفس تشبیه کرده است. این تصویرسازی‌ها کاملاً برخاسته از اندیشه، خلاقیت و ذهن نویسنده است و در دنیای واقعی با چشم دیده نمی‌شوند.
متن دو
كلاغی قار زد و از روی درخت كاج خانه همسایه پركشید و نشست روی تاجی ماشین. مرد جوان، توی چشم های كلاغ كه درشت و مژه دار بود، چیزی دید... كلاغ روی پاهای بلند و لاغرش جستی زد. بلند شد و كمی دورتر نشست و به دانه های بارانی كه در چاله ای جمع شده بود، نوك زد. جوانی به زحمت، دستگیره سرد ماشین را گرفت و كشید. كلاغ دوباره پر زد و روی دیوار نشست.
فضای حاکم عینی است. نویسنده دقیقاً همان چیزهایی را گزارش می‌کند که در جهان پیرامون خود دیده و حس کرده است؛ مانند پریدن کلاغ از روی کاج، نشستن روی ماشین، ظاهر چشمان کلاغ و کشیدن دستگیره سرد ماشین توسط مرد جوان. این متن بر پایه محسوسات و حس بینایی نوشته شده است.
متن سه
مراد بلند شد و از نردبام آمد پایین. افسار گاو را گرفت و از در خانه بیرون رفت. از كنار نخل گذشت. زیر چشمی، نگاهی به آن انداخت. برگ های ریز و سبز سرو تكان می خورد. باد تكانشان می داد. سایه اش، كوچه و نصف باغ رو به رویش را گرفته بود. گنجشک ها توی آن جیك جیك می‌كردند. لكه نازك ابری سفید گوشه آسمان داشت از هم باز می شد و چند تا بچه توی كوچه گردو بازی می‌كردند.
فضای حاکم عینی است. مشابه متن دوم، این نوشته نیز بازنمود مستقیم جهان بیرون است. پایین آمدن مراد از نردبان، حرکت برگ‌های نخل و سرو، صدای جیک‌جیک گنجشک‌ها و گردوبازی بچه‌ها، همگی صحنه‌ها و صداهایی کاملاً واقعی و ملموس هستند که توسط حواس درک می‌شوند.
متن چهارم
آه، چه شب ها! ای پنجره گرد اتاقك من، ای دریچه بسته، چه شب ها كه از تخت خوابم به سویت نگریستم؛ در حالی كه با خود می گفتم: اینك هنگامی كه رنگ این چشم به سپیدی بگراید، سپیده خواهد دمید؛ آنگاه از جا برخواهم خاست و این رنجوری و مالل را از خود خواهم راند و سپیده، دریا را خواهد شست و ما در سرزمین ناشناخته پهلو خواهیم گرفت. سپیده دمید بی آنكه دریا از آمدنش رنگ آرامش به خود گیرد؛ زمین هنوز دور بود و اندیشه من بر چهره مواج آب ها در نوسان. منقلب شدنی كه از موج های دریا ناشی می شود و تمامی بدن، آن را به یاد می سپارد. با خود گفتم: آیا خواهم توانست اندیشه ای به این دكل لرزان كشتی بیاویزم؟ ای موج ها، آیا جز آبی كه در باد شبانه به این سو و آن سو پراكنده می شود، چیزی نخواهم دید؟
فضای حاکم بر این متن ذهنی است. اگرچه نویسنده در ابتدا به پدیده‌های عینی مثل پنجره و دریا اشاره می‌کند، اما به سرعت وارد فضای خیال می‌شود. او به پنجره جان می‌بخشد و با آن صحبت می‌کند، از «شسته شدن سپیده توسط دریا» می‌گوید و درگیری‌های درونی، رنجوری و اندیشه‌های انتزاعی خود را بیان می‌کند که همگی نشان‌دهنده غلبه کاملِ فضای ذهنی و تخیلی بر متن است.
2 موضوعی را انتخاب کنید و با توجّه به محتوای درس، دربارۀ آن، متنی بنویسید.
موضوع اول: درخت
درختِ گوشه حیاط، تنه‌ای قطور و قهوه‌ای‌رنگ دارد که پوست آن زبر و پر از شیار است. شاخه‌های بلندش سایه‌ای پهن و خنک روی زمین انداخته‌اند و صدای جیک‌جیک چند گنجشک از لابه‌لای برگ‌های سبز آن به گوش می‌رسد (این بخش مبتنی بر نگاه عینی و حواس پنج‌گانه است). اما وقتی در سکوتِ غروب به آن خیره می‌شوم، این درختِ پیر شبیه پدربزرگی صبور است که سال‌هاست استوار ایستاده و با دستانِ برافراشته‌اش، برای اهالی خانه دعا می‌خواند. او با وزش باد، با آسمان درددل می‌کند و برگ‌هایش را چون دستانی مهربان بر سر رهگذران خسته می‌کشد تا غبار اندوه را از شانه‌هایشان پاک کند (این بخش مبتنی بر نگاه ذهنی، احساس و تخیل است).
موضوع دوم: دنیای رنگارنگ من
طبیعت با شکوه، نشان دهنده ی قدرت بی پایان خداوند است که سایه ی مهر و نوازش خود را بالای سرمان گسترده، در زیر پایمان زمین را چونان مهد آرامش و آسایش قرار داده است.ما امروز می خواهیم با عینک های رنگی خود به این زیبایی ها نگاه کنیم و سعی کنیم معنی آنها را درک کنیم. در پشت این عینک می توان کوه های سر به فلک کشیده، آفتاب عالم آرا، را به رنگی دیگر تماشا کرد.آسمان آبی آرام همچون پرنیان، افق تا افق دامن گشوده و در هر چین دامنش هزاران پولک نقره ای جلوه گری می کند.می توان تمامی دیوارهایی را که داخل چهارچوب آن ها درختانی سر به فلک کشیده و زیبا را که مانند یک انسان جان دارند و در هر شاخه ی خود یک سر پناه برای پرندگان کوچک و زیبا هستند، نظاره کرد.در همین فکر و خیال بودم که ناگهان صدای بچه گربه ای را از گوشه ی حیاط مدرسه شنیدم که داشت با تعجب به دانش آموزان نگاه می کرد. چه قیافه ی جالبی با طلق رنگی داشت .ماشین های داخل حیاط، صندلی گوشه های حیاط، سطل های زباله با رنگ دیگر بیشتر خود را نشان می دادند همه جا یکدست و یک رنگ شده بود برخلاف دل انسان ها که هرچه یکدست تر باشد بهتر است، محیط اطرافمان چه قدر خسته کننده و بد می شود اگر فقط یک رنگ باشد.
امروز ما دنیا را با رنگ های مختلف بررسی کردیم، سعی کردیم به زیبایی های باطنی آنها پی ببریم که اگر این طبیعت زیبا نبود ما باید چگونه زندگی می کردیم؟
اگر خورشید طلایی طلوع نمی کرد باید چه می کردیم؟
اگردرختان سبز نبودند چه می شد؟
هرچقدر که ما انسان ها بیندیشیم و رنگ های عینکمان را عوض کنیم، هیچ گاه نمی توانیم به رنگی که خداوند در ساخت این مخلوقات استفاده کرده است برسیم و به هوش خداوند پی ببریم و ناتوانایی مان بیشتر نمود پیدا می کند.
۳ نوشته‌های دوستانتان را بر پایه سنجه‌های زیر، ارزشیابی کنید.
این تمرین یک فعالیت کارگاهی و عملی برای ارزیابی همتایان در کلاس است. شما باید متنی را که هم‌کلاسی‌تان در تمرین قبلی نوشته است، با دقت بررسی کنید و بر اساس معیارهای این جدول، از ۲۰ نمره به او امتیاز بدهید. برای این کار، باید فاکتورهای زیر را در نوشته او تحلیل کنید:
تولید متن منسجم (۵ نمره): مهم‌ترین بخش ارزیابی این است که بررسی کنید آیا نویسنده توانسته به خوبی از هر دو نگاه «عینی» (استفاده از حواس پنج‌گانه برای توصیف ظاهر پدیده‌ها) و «ذهنی» (استفاده از تخیل، احساسات و فضاسازی درونی) در نوشته خود بهره ببرد؟ آیا متن یکدستی و انسجام لازم را دارد؟
پرهیز از نوشتن جمله‌های طولانی (۵ نمره): بر اساس آموزش‌های این درس (هنجار نوشتار)، باید بررسی کنید که آیا جملات متن کوتاه، واضح و خوش‌خوان هستند، یا نویسنده از جملات طولانی، تودرتو و نفس‌گیر استفاده کرده است که فهم مطلب را دشوار می‌کند؟
رعایت اصول بندنویسی (۵ نمره): آیا متن دارای پاراگراف‌بندی (بندنویسی) اصولی است؟ یعنی آیا هر بند پیام مشخصی دارد و ارتباط منطقی میان جملاتِ درون یک بند حفظ شده است؟
شیوه خواندن (۲ نمره): این نمره به مهارتِ ارائه و روخوانی دانش‌آموز در کلاس تعلق می‌گیرد؛ آیا او متن را با صدای رسا، لحن متناسب با فضای عینی یا ذهنیِ نوشته و رعایت مکث‌های درست خوانده است؟
رعایت املا و نکات نگارشی (۳ نمره): در نهایت، متن را از نظر نداشتن غلط‌های املایی و نشانه‌گذاری صحیح (استفاده بجا از نقطه، ویرگول، علامت تعجب و...) بررسی کنید.
1736019749.png)
