بررسی شواهد و مدارک
با راهنمایی دبیر متن زیر را بخوانید و به پرسش های مربوط به آن پاسخ دهید.
»و این هرمز كه آن را جَرون می گویند در میان دریا بندری است که در روی زمین بَدَل ندارد.
تجار اقالیم سبعه از مصر و شام و روم و آذربایجان و عراق عرب و عجم و ممالک فارس و خراسان و ماوراءالنهر و تركستان و مملكت دشت قبچاق و نواحی قَلماق و تمام بلاد شرق و چین و ماچین و خان بالیق، روی توجه به آن بندر دارند و مردم دریابار از حدود چین و جاوه و بنگاله و سیلان و.... جزایر دیوه محل تا دیار بلیبار و حبش ] حبشه[و زنگبار و بندرهای بیجانگر و گلبرگه و گجرات و كنبات (کنبایت) و سواحل بَرِّ عرب تا عدن و جده و ینبوع نفایس و ظرایف، كه ماه و آفتاب و فیض سحاب آن را آب و تاب داده و بر روی دریا توان آورد، به آن بلده آرند و مسافران عالم از هر جا آیند و هرچه آرند در برابر هر چه خواهند بی زیادتِ جست و جوی، در آن شهر یابند. هم نقد دهند و هم معاوضه كنند و دیوانیان از همه چیز، غیر از نقود زر و نقره، عُشر ستانند و اصحاب ادیان مختلفه بل كفار در آن شهر بسیارند و بیرون از عدل با هیچ آفریده معامله ای ندارند و به این سبب آن بلده را دارالامان گویند» (سمرقندی، مطلع سعدین و مجمع بحرین، جلد 3،ص 513 ــ514.)
1 متن بالا بیانگر چه اطلاعاتی درباره ی وضعیت تجارت خارجی ایران و شركای بین المللی آن در عصر تیموری است؟
این متن نشان میدهد که تجارت خارجی ایران در عصر تیموری بسیار پررونق و گسترده بوده و بندر هرمز به عنوان یک مرکز بینظیر تجارت بینالمللی عمل میکرده است. شرکای تجاری ایران از سراسر جهان (از آسیا تا آفریقا) بودند و مبادلات تجاری هم به صورت نقدی و هم پایاپای (معاوضه کالا) انجام میشد. همچنین نظام مالیاتی مشخصی (گرفتن عُشر یا ده درصد مالیات به جز بر طلا و نقره) وجود داشته و برقراری امنیت و عدالت کامل برای تمامی تجار با هر دین و مذهبی، از ویژگیهای بارز این قطب تجاری بوده است.
2 از متن بالا چه برداشتی می توان در خصوص شرایط بنادر و حمل و نقل دریایی ایران در دوره ی تیموری کرد؟
بر اساس متن و نگارهٔ پیوست آن، بنادر ایران (بهویژه هرمز) بسیار آباد، پررونق و دارای امنیت بالایی (دارالامان) بودهاند. حملونقل دریایی در این دوره به حدی توسعهیافته و دارای ظرفیت بالا بوده است که نهتنها انواع کالاهای کمیاب و گرانبها، بلکه حیوانات سنگینوزن و بزرگی مانند فیل و شتر نیز توسط کشتیها در مسیرهای طولانی جابهجا میشدند.
3 متن بالا دلالت بر آن دارد كه تجار ایرانی در زمان تیموریان با چه كشور و سرزمین هایی روابط تجاری داشته اند؟ (5 كشور یا سرزمین را نام ببرید(.
متن به سرزمینهای متعددی اشاره کرده است. پنج نمونه از این سرزمینها و کشورها عبارتاند از: چین، مصر، شام، حبشه و زنگبار (همچنین میتوان به جاوه، سیلان، ترکستان و دشت قبچاق نیز اشاره کرد).