جواب پرسش های نمونه صفحه 146 درس 12 تاریخ یازدهم

تسامح مذهبی و نداشتن تعصب دینی در میان مغولان (بر اساس قوانین یاسا) باعث شد که فضای آزادی برای فعالیت پیروان ادیان مختلف فراهم شود. این موضوع به عالمان دین و بزرگان تصوف فرصت داد تا آزادانه با مغولان ارتباط برقرار کنند و به تدریج آن‌ها را تحت تأثیر فرهنگ و عقاید اسلامی قرار دهند، تا جایی که در نهایت پادشاهان ایلخانی (مانند غازان‌خان) دین اسلام را پذیرفته و مسلمان شدند.

پس از حملات ویرانگر مغول و کشتارهای گسترده، بسیاری از مردم برای یافتن آرامش روحی، دوری از ناامنی‌ها و تسکین دردهای خود به طریقت‌های صوفیانه و خانقاه‌ها پناه بردند. علاوه بر این نیاز روانی جامعه، تسامح مذهبی مغولان اولیه و سپس احترام، توجه و حمایت‌های مالی سلاطین ایلخانی و تیموری از مشایخ و بزرگان صوفیه، باعث گسترش روزافزون خانقاه‌ها و نفوذ بالای تصوف در جامعه شد.

مهم‌ترین زمینه‌های رشد هنر در عصر تیموری عبارت بودند از: حمایت‌های بی‌دریغ و تشویق‌های سلاطین و شاهزادگان تیموری (مانند شاهرخ و بایسنقرمیرزا) از هنرمندان، گردآوری هنرمندان و معماران برجسته از سراسر ایران در پایتخت‌هایی مانند هرات و سمرقند، تأسیس کارگاه‌های بزرگ هنری و کتابخانه‌های سلطنتی، و برقراری ثبات و آرامش نسبی که فرصت خلق آثار باشکوه در معماری، نگارگری، خوش‌نویسی و کتاب‌آرایی را فراهم کرد.

ایلخانان مغول علاقهٔ بسیار زیادی به ثبت فتوحات نظامی، حفظ تاریخ و اصالت قومی اجداد خود و ماندگار کردن نامشان در تاریخ داشتند. از آنجا که امور اداری و دیوان‌سالاری حکومت آن‌ها به دست وزرا و دانشمندان ایرانی اداره می‌شد، این فرمانروایان مورخان برجسته (مانند عطاملک جوینی و رشیدالدین فضل‌الله همدانی) را موظف و حمایت کردند تا وقایع تاریخی را به زبان رسمی و فرهنگیِ آن زمان، یعنی زبان فارسی به نگارش درآورند.

منابع غیرنوشتاری مورد استناد در این درس عمدتاً شامل آثار مادی و تاریخی برجای‌مانده از آن دوران است؛ از جمله: بناهای تاریخی و معماری (مانند رصدخانه مراغه، گنبد سلطانیه، ربع رشیدی و مسجد جامع گوهرشاد)، سکه‌های ضرب‌شده در عهد ایلخانان و تیموریان، و همچنین آثار هنری و تصویری مانند نگاره‌ها (مینیاتورهای) موجود در نسخه‌های خطی.