1 به نظر شما چرا بعد از فتح مکه، شرط مهاجرت به مدینه از شروط بیعت و مسلمانی برداشته شد؟
پیش از فتح مکه، هجرت به مدینه برای تقویت قوای دفاعی جامعه نوپای اسلامی و در امان ماندن از آزار مشرکان ضروری بود. اما پس از فتح مکه و درهم شکستن قدرت قریش، مکه و بخش عمده عربستان به محیطی امن برای مسلمانان تبدیل شد. از این رو، نیاز به تمرکز نیروی انسانی در مدینه برطرف شد و پیامبر (ص) با اعلام «لا هجرت بعد الفتح»، این شرط را برداشتند.
2 هدف رسول خدا از برقراری پیوند برادری میان مسلمانان چه بود؟ و این اقدام چه نتایج عاطفی و اجتماعی داشت؟
هدف: ایجاد وحدت، یکپارچگی سیاسی-اجتماعی، و جایگزین کردن روابط اعتقادی و برابری دینی به جای تعصبات خونی و قبیلهایِ دوران جاهلیت.
نتایج عاطفی و اجتماعی: این اقدام باعث تسلی و دلگرمی مهاجرانی شد که خانه و اموال خود را رها کرده بودند. همچنین به رفع کینههای قدیمی (بهویژه میان قبایل اوس و خزرج) انجامید و با پیوند دادن مهاجران و انصار، پایههای یک امت منسجم و متحد را بنا نهاد.
3 سه مورد از اقدامات منافقان را در مدینه علیه پیامبر و مسلمانان فهرست کنید.
کنارهگیری از سپاه اسلام و بازگشت به شهر در آستانه نبرد احد (به سرکردگی عبدالله بن اُبَی).
ساختن «مسجد ضِرار» به قصد تفرقهافکنی میان مسلمانان و ایجاد پایگاهی برای توطئهچینی.
شایعهپراکنی برای تضعیف روحیه مسلمانان و همکاری پنهانی با یهودیان و مشرکان در نبردهایی مانند جنگ خندق (احزاب).
4 منابع درآمد حکومت اسلامی در زمان پیامبر را نام برده و شیوه تأمین و توزیع هر یک از آنها را ذکر کنید.
غنائم جنگی: اموالی که در جنگ به دست میآمد؛ چهار پنجم آن میان جنگجویان توزیع میشد و یک پنجم آن (خمس) در اختیار حاکم اسلامی قرار میگرفت تا صرف نیازمندان و مصالح عمومی شود.
زکات و صدقات: مالیاتی که از مسلمانانِ دارا (بر اساس دام، غلات و ثروت) گرفته میشد و مستقیماً برای کمک به فقرا، در راهماندگان و آزادی بردگان هزینه میگردید.
جزیه: مالیات سرانهای که از غیرمسلمانان (اهل ذمه) در قبال حفظ جان و مالشان و معافیت از شرکت در جنگ دریافت میشد.
خراج: مالیاتی که بر زمینهای کشاورزیِ مناطق فتحشده بسته میشد و صرف هزینههای عمومی حکومت میگردید.
5 مآخذی را که در این درس به آنها استناد شده است، فهرست و در دو بخش منابع و تحقیقات طبقه بندی نمایید.
منابع : قرآن، نهج البلاغه
تحقیقات : تاریخ اسلام، آربری، علم در اسلام