بررسی شواهد و مدارک
متن زیر دربارهٔ شیخ حسن جوری، رهبر مذهبی سربداران ازکتاب روضة الصفا، تألیف میرخواند انتخاب شده است. متن را به دقت بخوانید و به سؤاالت زیر پاسخ دهید.
»شیخ خلیفه را بامدادی از ستون مسجد به حلق آویخته یافتند و خشتی چند در زیر ستون بر یکدیگر چیده دیدند، چنانچه شخصی خود را به ریسمان آویخته باشد و بعد از این واقعه، مریدان شیخ خلیفه دست ارادت به شیخ حسن دادند و خدمتش به طرف نیشابور رفته، اهالی آن دیار را به طریق شیخ خلیفه دعوت کرد و اکثر مردم کوهپایهٔ نیشابور قدم در دایره ارادت و متابعت او نهادند و هر که مرید می شد نام او نوشته، می گفت که حلال وقت اختفاست، و می فرمود که آلات حرب داشته موقوف اشارت باشند... مردم چنان معتقد او شدند که اگر جان می طلبیدی، روان می دادند. فقها با امیرارغون شاه...گفته که شیخ حسن اهل تشیع و سَرِ خروج دارد. امیر ارغون شاه، امیر محمد باسق را فرستاد احوال او نماید و امیر محمد به مشهد آمده شیخ حسن و اتباع او را مردم نیک معاش یافت که به کسب علم و حرفت انتعاش می نمودند...» (روضة الصفا، ج 5، ص 4500)
1 اطلاعات ارائه شده در متن فوق بیشتر در بررسی کدام حوزه از تاریخ کاربرد دارد؟
این اطلاعات بیشتر در بررسی حوزه تاریخ سیاسی و اجتماعی (بهویژه تاریخ جنبشها و قیامهای مردمی مانند سربداران) کاربرد دارد، زیرا به چگونگی شکلگیری یک حرکت، روابط میان رهبران مذهبی، تودههای مردم و واکنش حاکمان میپردازد.
2 به نظر شما میرخواند چه دیدگاهی نسبت به شیخ حسن جوری دارد؟
میرخواند دیدگاهی مثبت و محترمانه نسبت به شیخ حسن جوری و یارانش دارد. او برای رد اتهام آشوبگری، شیخ و پیروانش را مردمی «نیکمعاش» معرفی میکند که به دور از حاشیه، مشغولِ «کسب علم و حرفت» هستند.
3 با توجه به متن فوق، آیا می توان گفت میرخواند نسبت به مغولان با دیدگاه انتقادی قلم زده است؟
صرفاً با تکیه بر این متن، نمیتوان گفت که میرخواند دیدگاه انتقادی تندی علیه مغولان به کار برده است؛ زیرا امیر ارغونشاه پس از شنیدن گزارشها، به جای برخورد خشن، نمایندهای را برای تحقیق و بررسی میفرستد و نماینده او نیز با انصاف، رفتار نیک شیخ و یارانش را تأیید میکند. با این حال، اشاره به آماده نگه داشتن سلاح توسط تودههای مردم، نشاندهنده فضای ملتهب و وجود نارضایتیِ پنهان از حکومت است.