بررسی شواهد و مدارک
متن زیر از کتاب سیاست نامه ی خواجه نظام الملک توسی است. بعد از مطالعه دقیق آن به سوالات زیر پاسخ دهید.
اندر تعظیم داشتن فرمانهای عالی
نامه ها که از درگاه نویسند بسیارند و هرچه بسیار شد حرمتش برود. باید که تا مهمی نشود از مجلس عالی چیزی ننویسند و چون نویسند باید که حشمتش چنان باشد که کس را زهرهٔ آن نباشد که آن را از دست بنهد تا فرمان را پیش نبرد. اگر معلوم گردد که کسی به فرمان به چشم حقارت نگریسته است و اندر قیام کردن به سمع و طاعت، کاهلی کرده است او را مالش بلیغ دهند، اگر چه از نزدیکان بُوَد...». (سیاست نامه، ص 101.)
1 اطلاعات مندرج در این متن برای بازشناسی کدام حوزه از تاریخ سلجوقیان مفید است؟
این متن برای بازشناسی حوزه «تاریخ سیاسی و تشکیلات اداری» (شیوه کشورداری) سلجوقیان بسیار مفید است؛ زیرا نحوه صدور فرمانهای حکومتی، اقتدار دربار، اهمیت جایگاه نامههای دیوانی و نحوه برخورد قاطع با متخلفان در نظام اداری آن دوره را نشان میدهد.
2 از دیدگاه شما چرا باید سیاست نامه را به عنوان یک منبع تاریخی قلمداد نماییم؟
سیاستنامهها به این دلیل یک منبع تاریخی معتبر شمرده میشوند که حاوی اطلاعات سودمند و دقیقی درباره شیوه کشورداری، مناسبات حکومت و مردم، و همچنین وضعیت تشکیلات و نهادهای اداری، اقتصادی، نظامی و فرهنگی هستند. از آنجا که کتاب سیاستنامه توسط خواجه نظامالملک طوسی (وزیر مقتدر عصر سلجوقی) نوشته شده است، نوشتههای او بازتابی دقیق و دستاول از واقعیتهای سیاسی و درونحکومتی آن دوران به شمار میرود.