جواب پرسش های نمونه صفحه 12 درس 1 تاریخ یازدهم

منابع غیرنوشتاری شامل آثار و بقایای مادی بر جای مانده از گذشتگان مانند بناهای تاریخی، سکه‌ها، ظروف، ابزارها و آثار هنری است. این منابع اطلاعات مستند و بسیار ارزشمندی درباره اوضاع سیاسی، اقتصادی، مذهبی و سطح مهارت و هنر پیشینیان ارائه می‌دهند؛ برای مثال، بررسی سکه‌ها نام پادشاهان، سلسله‌های حکومتی و وضعیت اقتصادی یک دوره را برای مورخان روشن می‌کند

شباهت: هر دو از مهم‌ترین گونه‌های منابع مکتوب تاریخی به شمار می‌روند که هدف آن‌ها ثبت و ضبط وقایع گذشته است و معمولاً به دستور یا با حمایت حاکمان زمان خود نوشته شده‌اند.

تفاوت: وسعت و دامنه بررسی آن‌ها متفاوت است. تاریخ‌های عمومی گستره وسیعی دارند و تاریخ جهان یا ایران را از آغاز خلقت تا زمان حیات نویسنده بررسی می‌کنند (مانند تاریخ طبری)؛ اما تاریخ‌های سلسله‌ای، محدود به زمان و موضوع خاصی هستند و تنها رویدادهای یک سلسله یا پادشاه مشخص را روایت می‌کنند (مانند تاریخ بیهقی).

سفرنامه‌ها اهمیت زیادی دارند زیرا نویسندگان آن‌ها (جهانگردان یا بازرگانان) مشاهدات عینی و مستقیم خود را ثبت کرده‌اند. این کتاب‌ها برخلاف متون رسمی درباری، اطلاعات بسیار مفید و دقیقی درباره تاریخ اجتماعی، فرهنگ، آداب و رسوم، معماری و وضعیت اقتصادی و زندگی روزمره مردم در اختیار ما می‌گذارند.

این متون علاوه بر توصیف سرزمین‌ها، تعیین مرزها و ذکر مسافت‌ها، اطلاعات باارزشی در مورد محصولات بازرگانی، صنایع، اوضاع و احوال اقوام مختلف، شرایط آب‌وهوایی، وضعیت راه‌ها و همچنین آثار تاریخی (مانند دژها و آتشکده‌ها) در دوره‌های مختلف به ما ارائه می‌دهند.

هرچند همه منابع برای روشن شدن ابعاد مختلف تاریخ ضروری و مکمل یکدیگرند، اما معمولاً منابع دست‌اول (مانند اسناد و نامه‌های دیوانی، سکه‌ها، بناها و گزارش‌های شاهدان عینی) اهمیت و اعتبار استنادی بیشتری دارند. دلیل این اهمیت آن است که این منابع دقیقاً در همان زمان وقوع رویدادها تولید شده‌اند، کمتر دچار تحریف و تغییراتِ دوره‌های بعدی گشته‌اند و واقعیت‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را به شکل مستقیم‌تری بازتاب می‌دهند.