بررسی شواهد و مدارک
متن زیر را بخوانید و برداشت خود را از سیاست خارجی و موقعیت ایران در ارتباط با همسایگان و دولت های اروپایی در عصر صفوی بیان کنید.
»هیچ جوابی شیرین تر و منطقی تر از جوابی که ایرانیان به نمایندگان آلمان و لهستان و مسکو دادند، نمی باشد. نمایندگان این دولت ها آمده بودند به دولت ایران پیشنهاد کنند تا با رؤسای ممالک نامبرده که اربابانشان بودند، علیه سلطان عثمانی متحد شود... اعتمادالدوله اضافه کرده بود که شاه ایران به پادشاه عثمانی وعده داده است که با یکدیگر در صلح و آرامش زندگی کنند و شاه ایران هیچ نفع و فایده ای را از محترم شمردن قولی که به شاه عثمانی داده است، بالاتر نمی شناسد...» (سانسون، سفرنامه، ص 172.)
بر اساس متن اول، منظور نظامالملک از ارتباط بین «دوات» و «تاج»، پیوستگی و وابستگیِ قدرت سیاسی و نظامیِ پادشاه (تاج) به نظام دیوانسالاری و مدیریت خردمندانهٔ وزیران ایرانی (دوات) است. او تأکید میکند که حکومت سلجوقی بدون تدبیر، برنامهریزی و سازماندهیِ اهل قلم، امکان بقا و استمرار نخواهد داشت.
بر اساس متن دوم: الف) نظامالملک ایجاد نهاد اطلاعاتی و خبرچینی را که در گذشته معادل دیوان برید و اشراف بود، برای حکومت ضروری شمرده است. ب) اطلاع حاکم از اوضاع مملکت از طریق این مأموران، فایدههای مهمی دارد؛ از جمله: آگاهی از توطئهها و شورشها پیش از وقوع، نظارت بر عملکرد و رفتار کارگزاران دولتی برای جلوگیری از ظلم آنها به مردم، و در نهایت برقراری امنیت و ثبات در سراسر کشور.