بررسی شواهد و مدارک
متن زیر را بخوانید و با همفکری:
الف برداشت و تحلیل خود را از نقش و اهمیت «قانون» در اروپای قرون وسطا بیان کنید.
ب توضیح دهید این جمله ی حقوقدانان قرون وسطا که «هوای شهر، آزادیسازی» است، چه ارتباطی با متن دارد؟
رهایی از قید و بندهای نظام سرفی غیرممکن نبود. ساده و رایج ترین طریق آزادی، فرار از ملک اربابی و زندگی در جای دیگری مانند شهر بود. چنانچه اشخاصی ثابت می کردند که یک سال و یک روز در شهر سکونت داشته اند، از نظر قانون آزاد محسوب می شدند. علاوه بر آن، برخی از سرف ها با پرداخت بدهی، انجام خدمات شایسته و یا با اجازهٔ ارباب، آزادی خود را به دست می آوردند (آدلر، فیلیپ جی، تمدن های عالم، ج 1،ص 332.)
الف بر اساس این متن، قانون در قرون وسطا با وجود حاکمیت نظام فئودالی، نقشی تعیینکننده در تعیین وضعیت اجتماعی افراد و ایجاد روزنهای برای رهایی داشته است. در حالی که بیشتر کشاورزان (سرفها) وابسته به زمین و تحت سلطهٔ اربابان بودند، قانون شرایطی را فراهم میکرد که در صورت احراز آن (مثل سکونت به مدت یک سال و یک روز در شهر)، فرد از سلطهٔ ارباب خارج شده و از حقوق انسانی و آزادی برخوردار شود. این نشان میدهد که قانون میتوانست فراتر از قدرت اربابان محلی عمل کرده و به عنوان ابزاری برای تغییر طبقهٔ اجتماعی و دستیابی به آزادی مورد استفاده قرار گیرد.
ب این جمله مستقیماً به قانونی اشاره دارد که در متن نیز به آن پرداخته شده است: «چنانچه اشخاصی ثابت میکردند که یک سال و یک روز در شهر سکونت داشتهاند، از نظر قانون آزاد محسوب میشدند.» این قانون به این معنا بود که سرفها با فرار از املاک اربابی و پناه بردن به شهرها میتوانستند به آزادی دست یابند. شهرها در آن دوران به عنوان مراکزی خارج از سیطرهٔ مستقیم اربابان فئودال عمل میکردند. بنابراین، تنفس در «هوای شهر» و سکونت مستمر در آن، به معنای واقعی کلمه باعث «آزادیسازی» سرفها از قید و بندهای نظام فئودالی و بردگی پنهان آنها میشد. این امر همچنین نشاندهندهٔ اهمیت یافتن شهرها به عنوان نماد آزادی و فرصتهای جدید در برابر محدودیتهای زندگی روستایی تحت سلطهٔ فئودالها در اواخر قرون وسطا است.