جواب پرسش های نمونه صفحه 172 درس 14 تاریخ یازدهم

اعتلای فرهنگ و هنر در عصر صفوی نتیجهٔ چند زمینهٔ مهم بود: نخست، ایجاد یک حکومت متمرکز و قدرتمند که به آشفتگی‌های سیاسی پایان داد؛ دوم، برقراری امنیت سراسری در کشور که زمینه را برای فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی فراهم کرد؛ سوم، رونق اقتصادی و تجاری که ثروت لازم برای حمایت از هنرمندان و دانشمندان را فراهم آورد؛ و چهارم، حمایت بی‌دریغ شاهان صفوی (به‌ویژه شاه عباس اول) از علم، هنر، معماری و هنرمندان که باعث شکوفایی و خلق آثار ماندگار شد.

با توجه به شواهد تاریخی و وقف‌نامه‌های به‌جای‌مانده، وضعیت مدارس در عصر صفوی بسیار پررونق بوده است. پادشاهان، مقام‌های کشوری و لشکری، و حتی زنان دربار، هزینه‌های هنگفتی را صرف ساخت، تعمیر و تجهیز مدارس در سراسر ایران می‌کردند. این مدارس از طریق موقوفات فراوان (مانند زمین‌های کشاورزی و کاروانسراها) که برای آن‌ها تعیین می‌شد، دارای پشتوانهٔ مالی قوی برای تأمین حقوق استادان، هزینهٔ تحصیل طلاب و نگهداری بنا بودند.

هنر نگارگری (مینیاتور) در عصر صفوی به اوج شکوفایی خود رسید و مکاتب مهمی چون تبریز، قزوین و اصفهان در این دوره شکل گرفتند. پادشاهان صفوی با تأسیس کارگاه‌های هنری در دربار، از نقاشان بزرگی چون کمال‌الدین بهزاد و رضا عباسی حمایت کردند. در این دوره، علاوه بر مصورسازی کتاب‌های خطی (مانند شاهنامهٔ تهماسبی)، کشیدن تک‌چهره‌ها و نقاشی‌های دیواری در کاخ‌ها نیز رواج زیادی یافت.

در عصر صفوی، با حمایت شاهان و افزایش تقاضای داخلی و خارجی، کارگاه‌های پارچه‌بافی متعددی در شهرهایی مانند اصفهان، کاشان، یزد و کرمان تأسیس شد. بافندگان ایرانی با استفاده از مواد اولیه‌ای چون ابریشم، طلا و نقره، پارچه‌هایی بسیار نفیس، زیبا و باکیفیت مانند زربفت (زری)، مخمل و حریر می‌بافتند که شهرت جهانی یافت و به عنوان یکی از اقلام مهم صادراتی ایران به اروپا و سایر کشورها فرستاده می‌شد.

برای تهیه و تدوین این درس از منابع متنوعی بهره برده شده است، از جمله: سفرنامه‌های جهانگردان اروپایی (مانند سفرنامهٔ دلاواله، شاردن و سانسون)، نقاشی‌ها و نگاره‌های تاریخی (مانند آثار رضا عباسی و نقاشی‌های شاردن)، سکه‌ها، و کتیبه‌ها و آثار معماری باقیمانده از آن دوران (مانند مساجد و کاخ‌ها).