بررسی شواهد و مدارک
همهٔ ایرانی ها اهمیت زیادی برای علوم و کسانی که این علوم را می دانند... قائلند. برای فراگرفتن علوم مختلف در گوشه و کنار ایران دانشگاه هایی وجود دارد که آنها را «مدرسه» می گویند... در رأس هر یک از آنها «صدر» قرار دارد... علومی که در این مدارس تدریس می شود عبارت اند از حساب، هندسه، خطابه، شعر، فیزیک، فلسفه، نجوم، حقوق و پزشکی. آنها کتب فلسفی ارسطو را به زبان عربی برگردانده و در مدارس خود تدریس می کنند» (الئاریوس، آدام، سفرنامه، ص 679ــ680.)
ــ به نظر شما مواد درسی در مدارس عصر صفوی براساس چه مالک هایی تعیین می شد؟
با توجه به متن ارائه شده در این فعالیت و علوم نامبرده در آن، میتوان نتیجه گرفت که مواد درسی در مدارس عصر صفوی بر اساس ملاکها و نیازهای زیر تعیین میشد:
نیازهای مذهبی، قضایی و حکومتی: آموزش دروسی مانند «حقوق» (فقه و قضاوت) و «خطابه» برای تربیت عالمان دینی، قضات و مبلغانی که حکومت صفوی برای ادارهٔ کشور و ترویج مذهب به آنها نیاز اساسی داشت.
نیازهای کاربردی و روزمرهٔ جامعه: تدریس علومی مانند «پزشکی» برای حفظ سلامت و درمان مردم، «حساب و هندسه» برای امور دیوانی، مالی، تجارت و معماری، و «نجوم» برای تنظیم تقویم و تعیین اوقات شرعی.
توجه به خردورزی و اعتلای فرهنگی: آموزش علومی چون «شعر»، «فلسفه» و «فیزیک» (طبیعیات) و همچنین ترجمه و تدریس کتب فلسفی ارسطو، نشاندهندهٔ اهمیت دادن جامعه ایرانی به تفکر عقلی، ادبیات و رشد علمی در آن دوران است.