دانلود اپلیکیشن
1 زمینه های سیاسی و اجتماعی شکل گیری حکومت های ایرانی را در سده های سوم و چهارم هجری توضیح دهید.
مهم‌ترین زمینه سیاسی، ضعف و انحطاط خلافت عباسی (به‌ویژه پس از تسلط سرداران ترک بر دربار) و ناتوانی خلفا در اداره قلمرو پهناور اسلامی بود که فرصت استقلال را به حاکمان محلی داد. از نظر اجتماعی نیز، نارضایتی عمیق مردم از ظلم، ستم و تبعیض‌های کارگزاران خلیفه، در کنار بیداری حس ملی و تلاش برای حفظ و احیای هویت، زبان و فرهنگ ایرانی، زمینه‌ساز شکل‌گیری و حمایت عمومی از این حکومت‌های مستقل شد.
2 حکومت های طاهریان و سامانیان را با سلسله های صفاریان و آل بویه، از نظر نحوۀ به قدرت رسیدن و نوع رابطه، با خلافت عباسی مقایسه کنید.
نحوه رسیدن به قدرت: طاهریان و سامانیان از طریق خدمات اداری و نظامی و با دریافت حکم و تأیید خلیفه عباسی به قدرت رسیدند؛ اما صفاریان و آل‌بویه با اتکا به شمشیر، نیروی نظامی خود و بدون کسب اجازه از خلیفه قدرت را به دست گرفتند.
نوع رابطه با خلافت: طاهریان و سامانیان رابطه‌ای دوستانه و مبتنی بر اطاعت ظاهری داشتند (خواندن خطبه و ضرب سکه به نام خلیفه و ارسال هدایا). در مقابل، صفاریان رابطه‌ای کاملاً خصمانه با عباسیان داشتند و آل‌بویه نیز با فتح بغداد، خلیفه عباسی را از قدرت خلعِ ید کرده و تحت تسلط کامل خود درآوردند و تنها از جایگاه مذهبی او برای توجیه حکومت خود بهره بردند.
3 پیامدهای سیاسی و اجتماعی تأسیس حکومت های ایرانی مسلمان در سده های سوم تا پنجم هجری را تجزیه و تحلیل کنید.
پیامدهای سیاسی: پایان یافتن سیطره یکپارچه و متمرکز خلافت عباسی بر ایران، بازگشت قدرت به خاندان‌های اصیل ایرانی و دفاع مستحکم از مرزهای شرقی در برابر تهاجم اقوام بیابان‌گرد (مانند اقدامات سامانیان).
پیامدهای اجتماعی: تقویت همبستگی و هویت ملی، گسترش شهرنشینی، توسعه رفاه عمومی از طریق سازمان‌دهی دیوان‌سالاری منظم، و همچنین گسترش مسالمت‌آمیز دین اسلام در میان اقوام همسایه بدون استفاده از زور.
4 نقش سلسله های ایرانی را در پیشرفت و شکوفایی علوم و معارف اسلامی در سده های سوم تا پنجم هجری شرح دهید.
این سلسله‌ها (به‌ویژه سامانیان و آل‌بویه) با حمایت همه‌جانبه مادی و معنوی از دانشمندان، ادیبان و پژوهشگران، نقش بی‌بدیلی در نهضت علمی ایفا کردند. تأسیس کتابخانه‌های عظیم و بی‌نظیر (مانند کتابخانه‌های بخارا، شیراز و ری)، برپایی مراکز علمی و آموزشی، ایجاد فضای آزاداندیشی و تسامح مذهبی برای مناظرات علمی، و همچنین حمایت ویژه از احیا و شکوفایی زبان و ادبیات فارسی، از مهم‌ترین اقدامات آنان بود.
5 منابع و تحقیقات تاریخی را که در این درس به آنها استناد شده است، فهرست کنید.
تاریخ گردیزی – تاریخ سیستان – تاریخ ایران.
1736019749.png)
