جواب بیندیشید صفحه 9 درس 1 جامعه شناسی یازدهم

وضعیت بحرانی امروزِ محیط زیست، نتیجه‌ی باورهای مادی‌گرایانه است که در آن طبیعت فقط یک «ماده‌ی خام» برای تسلط، بهره‌کشی و مصرف بی‌رویه‌ی انسان در نظر گرفته می‌شود. در این دیدگاه، انسان شناخت درستی از حقیقت خویش و جهان هستی ندارد و چون جهان تکوینی را فاقد شعور و حکمت می‌پندارد، از تعامل صحیح با آن باز می‌ماند و دست به تخریب طبیعت می‌زند.

همان‌طور که در کتاب اشاره شده، از نگاه قرآن جهان تکوینی محدود به طبیعتِ بی‌جان نیست، بلکه رفتاری حکیمانه با انسان‌ها دارد. نمونه‌های این تعامل در آیات مذکور به این شرح است:

آیۀ ۴۱ سورۀ روم: این آیه (ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ...) بیان می‌کند که رفتارهای نادرست و گناهان جوامع انسانی (جهان فرهنگی)، باعث بروز فساد، تباهی و بی‌نظمی در خشکی و دریا (جهان تکوینی) می‌شود.

آیۀ ۹۶ سورۀ اعراف: این آیه (وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا...) تأکید می‌کند که هرگاه انسان‌ها و جامعه از فرهنگ توحیدی (ایمان و تقوا) برخوردار باشند، جهان تکوینی درهای برکات آسمان و زمین را به روی آن‌ها می‌گشاید.

آیۀ ۲۷۶ سورۀ بقره: این آیه (يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا...) نشان می‌دهد که خداوند ثروت به دست آمده از ربا (فرهنگ اقتصادی ظالمانه) را از نظر تکوینی نابود و بی‌برکت می‌کند، اما به صدقات و انفاق (فرهنگ الهی) رشد و فزونی می‌بخشد.