جواب خودارزیابی صفحه 28 درس 3 علوم و فنون ادبی دهم

1 در بیت های زیر، نمونه های واج آرایی را بیابید.

الف

سرو را بین بر سماع بلبلان صبح خیز

همچو سرمستان به بستان، پای کوب و دست زن

خاقانی

ب

گو بهار دل و جان باش و خزان باش، ار نه

ای بسا باغ و بهاران که خزان من و توست

هوشنگ ابتهاج

پ

سر ارادت ما و آستان حضرت دوست

که هر چه بر سر ما می رود، ارادت اوست

حافظ

ت

ای تکیه گاه و پناهِ/ زیباترین لحظه های

پر عصمت و پر شکوه تنهایی و خلوت من!

ای شطّ شیرین پر شوکت من!

مهدی اخوان ثالث

2 در اشعار زیر، آرایه تکرار (واژه آرایی) را بیابید.

الف

عمر ما را مهلت امروز و فردای تو نیست

من که یک امروز مهمان توام، فردا چرا؟

شهریار

ب

دل اگر خدا شناسی همه در رخ علی بین

به علی شناختم من، به خدا قسم، خدا را

شهریار

پ

زمانه قرعۀ نو می زند به نام شما

خوشا شما که جهان می رود به کام شما

هوشنگ ابتهاج

ت

گر تو گرفتارم کنی، من با گرفتاری خوشم

ور خوار چون خارم کنی، ای گُل! بدان خواری خوشم

ابوالقاسم حالت

ث

گَرَم باز آمدی محبوب سیم اندام سنگین دل

گل از خارم برآوردی و خار از پای و پای از گل

سعدی

ج

بی عمر زنده ام من و این بس عجب مدار

روز فراق را که نهد در شمار عمر

حافظ

چ

پای استدلالیان چوبین بود

پای چوبین سخت بی تمکین بود

مولوی

ح

از ننگ چه پرسی که مرا نام ز ننگ است

وز نام چه پرسی که مرا ننگ ز نام است

حافظ

خ

گر اظهار پشیمانی کند گردون مشو ایمن

که بد عهد از پشیمانی، پشیمان زود می گردد

صائب

د

یک عمر پریشانی دل، بسته به مویی استتنها سر مویی ز سر موی تو دورم

قیصر امین پور

ذ

هر کجا دردی است درمانیش هست

درد عشق است آنکه درمانیش نیست

سلمان ساوجی

3 غزلی از دیوان حافظ بیابید که نمونۀ مناسبی برای کاربرد واج آرایی و واژه آرایی باشد؛ سپس مشخّص کنید، کدام واج ها و واژه ها در ایجاد این آرایه ها، مؤثر هستند.