جواب خودارزیابی صفحه 31 درس 3 علوم و فنون ادبی یازدهم (تشبیه)

1 در ابیات زیر تشبیه های فشرده و گسترده را بیابید و پایه های آنها را مشخص نمایید:

الف

اگر چو مرغ بنالم، تو همچو سرو ببالی

و گر چو ابر بگریم، تو همچو غنچه بخندی

خواجوی کرمانی

ب

پیش کمان ابرویش لابه همی کنم

ولی گوش کشیده است از آن گوش به من نمی کند

حافظ

پ

دل گرفتار بلای عشق توست

جان شهید کربلای عشق توست

وفایی

2 وجه شبه را در شعرهای زیر مشخص کنید:

الف

صدا چون بوی گل در جنبش آب به آرامی به هر سو پخش می گشت

فریدون توللی

ب

نفس کز گرمگاه سینه می آید برون، ابری شود تاریک.

چو دیوار ایستد در پیش چشمانت،

نفس کاین است، پس دیگر چه داری چشم

ز چشم دوستان دور یا نزدیک؟

مهدی اخوان ثالث

3 دو پایه اصلی تشبیه را در اشعار زیر مشخص کنید:

الف

پشت هیچستان چتر خواهش باز است،

تا نسیم عطشی در بن برگی بدود،

زنگ باران به صدا می آید

سهراب سپهری

ب

هر چه به گرد خویشتن می نگرم در این چمن

آینه ضمیر من جز تو نمی دهد نشان

هوشنگ ابتهاج

4 نوع تشبیه را در ابیات زیر مشخص کنید:

الف

اگر ای عشق پایان تو دور است

دلم غرق تمنای عبور است

برای قد کشیدن در هوایت

دلم مثل صنوبرها صبور است

سلمان هراتی

ب

زمین چو سینه سهراب زیر جوشن برگ

فرو نشسته در آن ناوک صنوبر و غان

علی موسوی گرمارودی

پ

مانند پنبه دانه که در پنبه تعبیه است

اجرام کوه هاست نهان در میان برف

کمال الدین اسماعیل

5 در اشعار زیر مشبه و مشبه به را مشخص کنید.

الف

پاسی از شب رفته بود و برف می بارید

چون پرافشان پری های هزار افسانه ای از یادها رفته

مهدی اخوان ثالث

ب

روز چو شمعی به شب، زود رو و سرفراز

شب چو چراغی به صبح، کاسته و نیم تاب

خاقانی

6 تشبیه های به کار رفته در بیت های زیر دارای کدام یک از پایه های تشبیه اند؟

الف

مرا، کز جام عشقت مست گشتم

وصال و هجر یکسان می نماید

فخرالدین عراقی

ب

گاهی که سنگ حادثه از آسمان رسد

اوّل بال به مرغ بلند آشیان رسد

کلیم کاشانی

پ

خانه دل ما را از کرم عمارت کن

پیش از آن که این خانه رو نهد به ویرانی

شیخ بهایی

ت

حریر باورم از شعله ندامت سوخت

که بر کویر عطشناک نیستم چون ابر

مشفق کاشانی

7 در هر یک از نمونه های زیر ادات تشبیه را مشخص کنید:

الف

مرا در دل درخت مهربانی

به چه ماند؟ به سرو بوستانی

فخرالدین اسعد گرگانی

ب

آورده اند که در ناحیت کشمیر متصیّدی خوش و مرغزاری نزه بود که از عکس ریاحین او پر زاغ چون دم طاووس نمودی و در پیش جمال او دم طاووس به پر زاغ مانستی.

کلیله و دمنه

پ

هرگز کسی نداد بدین سان نشان برف

گویی که لقمه ای است زمین در دهان برف

کمال الدین اصفهانی

8 در اشعار ذکر شده در خودارزیابی های درس ٣ ابیاتی را که مربوط به شاعران قرنهای 7، 8 و 9 است، بیابید و بگویید کدام نوع تشبیه (گسترده یا فشرده) در آنها بیشتر است؟

9 در بیت:

چو دریای خون شد همه دشت و راغ

جهان چـون شب و تیغ ها چون چراغ

فردوسی

پایه های آوایی را مشخص کنید؛ سپس خانه هایی به تعداد آنها طراحی نموده و هر پایه را در خانه خود قرار دهید.