بررسی شواهد و مدارک
متن 1 : «ایرانیان دارای فکر و اندیشه، سرعت فهم و ادراک، ظرافت و نیروی تمیز و حسن قضاوت و حَزم و احتیاط می باشند... من تصور نمی کنم که در اروپای ما کشوری پیدا شود که در آنجا علوم بیشتر از ایران مورد تجلیل و تکریم و پژوهش و کاوش قرار گیرند» (شاردن، سفرنامه، ج 9،ص 14ــ16.)
متن 2 : «از نظر شکوه و جلال و طرز ساختمان، مدارس ایرانی سخت بر مدارس عالیه ما برتری دارند، اما مشکلات مدارس و طرز تعلیم و تعلم این مدارس را با اوضاع و احوال حاکم بر مدارس ما نمی توان قیاس کرد» (کمپفر، سفرنامه، ص 139.)
متن 3 : «حقوق مدرس کاملاً مکفی است و سالانه پرداخت می شود. در مدارسی که از طرف شاه وقف شده است حقوق مدرس به یکصد تومان بالغ می شود. در سایر مدارس این حقوق کمتر و غالباً در حدود پنجاه تومان است. ولی باید دانست که این حقوق درست در روز مقرر و بدون کم و کاست تأدیه می شود. کاش در آلمان نیز به استادان، این فروزندگان چراغ دانش، چنین موهبتی ارزانی می شد» (همان، ص 141.)
1 به نظر شما دیدگاه شاردن از چه جهتی دارای اهمیت است؟
در مقام مقایسه ایران از نظر مباحث علمی جلوتر از اروپا می دانند.
2 نویسنده در متن دوم به چه جنبه ای از مدارس عصر صفوی تأکید می کند؟ از نظر شما چه تفاوتی بین مدارس ایران و آلمان با توجه به این متن وجود داشت؟
از نظر او نحوه آموزش آلمان بهتر بوده اما از نظر ساختمان مدارس ایران باشکوه و جلال بیشتری از آلمان داشتند.
3 برداشت شما از متن سوم چیست؟ در کلاس بحث و استدلال کنید.
اولاً پرداخت حقوق مکفی به مدرسان که اهمیت و جایگاه تعلیم و تربیت را نشان می دهد و ثانیاً به موقع پرداخت شدن حقوق و همچنین اینکه مدرسان شاهی درآمد بیشتری داشتند.