جواب فعالیت 9 صفحه 16 درس 1 انسان و محیط زیست

پاسخ دقیق این فعالیت به استانی که در آن سکونت دارید بستگی دارد. با این حال، برای ارائۀ کلاسی می‌توانید از الگوی زیر که بر اساس مفاهیم کتاب درسی تنظیم شده است، استفاده کنید:

وضعیت دشت‌های استان: با بررسی نقشۀ وضعیت بهره‌برداری دشت‌های کشور در سال ۱۴۰۱ (شکل ۱۰)، مشاهده می‌کنیم که بیشتر مناطق ایران (با رنگ‌های قرمز و نارنجی) در وضعیت «ممنوعه» و «ممنوعۀ بحرانی» قرار دارند. بنابراین، به احتمال بسیار زیاد در استان محل سکونت شما نیز دشت ممنوعه وجود دارد.

علت ممنوعه اعلام شدن (چرا؟): دلیل اصلی این موضوع، برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی است. زمانی که بهره‌برداری از منابع آب به حدی افزایش یابد که سفره‌های آب زیرزمینی (آبخوان‌ها) در معرض خطر نابودی و افت شدید سطح آب قرار بگیرند، وزارت نیرو حفر چاه جدید در آن دشت را ممنوع اعلام می‌کند تا از تخریب بیشتر جلوگیری شود.

همچنین برای نمونه، می‌توانید این گزارش واقعی دربارۀ «دشت مشهد» را به عنوان یک مثال کامل برای این فعالیت در کلاس ارائه دهید:

وضعیت منابع آب منطقه (مثال: استان خراسان رضوی): وضعیت آب‌های زیرزمینی در این استان بسیار نگران‌کننده است و با نگاهی به نقشۀ کتاب (شکل ۱۰)، می‌بینیم که بیشتر مساحت این استان با رنگ قرمز (ممنوعۀ بحرانی) مشخص شده است.

آیا دشت ممنوعه وجود دارد؟ بله، یکی از معروف‌ترین آن‌ها «دشت مشهد» است.

چرا دشت ممنوعه اعلام شده است؟ به دلیل حفر چاه‌های غیرمجاز فراوان برای توسعۀ کشاورزی و افزایش شدید جمعیت شهر، میزان برداشت آب از آبخوان‌ها بسیار بیشتر از میزان تغذیه این منابع (از طریق بارش) بوده است. این برداشت بی‌رویه باعث افت شدید سطح آب زیرزمینی شد. در حال حاضر، این برداشت‌های اضافی باعث شده تا دشت مشهد دچار پدیدۀ خطرناک «فرونشست زمین» و ایجاد شکاف در سطح زمین نیز بشود.

چه زمانی ممنوعه اعلام شده است؟ دشت مشهد ده‌ها سال پیش (در سال ۱۳۴۷) توسط وزارت نیرو به عنوان دشت ممنوعه اعلام شد تا جلوی حفر چاه‌های جدید گرفته شود، اما به دلیل تداوم کسری مخزن و حفر چاه‌های غیرمجاز، اکنون وضعیت آن از ممنوعه به «ممنوعۀ بحرانی» تغییر یافته است.

(می‌توانید به جای مشهد، از مثال‌های معروفی مانند دشت رفسنجان در کرمان یا دشت قزوین نیز با همین الگو استفاده کنید).