جواب فعالیت3 صفحه 59 درس 6 تاریخ دهم ایران و جهان باستان (یونان و روم)

متن زیر را بخوانید و سپس به پرسش‌ها پاسخ دهید:

در جنگ‌های پی‌درپی روم، مردان، زنان و کودکانِ اسیر را در بازارها به عنوان برده می‌فروختند. بخش مهمی از اقتصاد روم بر نیروی کار آنان استوار بود. بردگان در مزارع بزرگ، کارگاه‌ها و معادن، ساخت بناهای عظیم (راه‌ها، پل‌ها و ساختمان‌های عمومی) و نیز در خانه‌های اشراف کار می‌کردند. بسیاری از رومیان برده را انسانِ مستقل نمی‌دانستند و او را جزئی از دارایی ارباب می‌شمردند؛ بنابراین بردگان غالباً اختیار چندانی در زندگی نداشتند و زیر فشار کار سخت و گاه خشونت، روزگار می‌گذراندند. با گسترش قلمرو روم، شمار بردگان بیشتر شد و همین نابرابری، زمینهٔ اعتراض و شورش را فراهم کرد؛ از میان شورش‌های بزرگ، مشهورترین‌شان قیام اسپارتاکوس بود (حدود ۷۳ تا ۷۱ پیش از میلاد).

با این حال، وضعیت بردگان یکسان نبود: برخی دارای مهارت (مثل آموزگار، پزشک، حسابدار یا هنرمند) شرایط بهتری می‌یافتند و گاهی امکان آزادشدن داشتند، هرچند این امر معمولاً به تصمیم ارباب وابسته بود.

در همین بسترِ برده‌داری و جنگ، پدیده‌ای دوگانه شکل گرفت: گلادیاتورها؛ هم محبوب و هم هراس‌انگیز. نخستین نبردهای گلادیاتوری در اصل بخشی از مراسم تدفین بزرگان بود؛ نمایشی خشن و نمادین برای نمایش شکوه خاندان متوفی. اما به تدریج از آیینی خصوصی به سرگرمی عمومی تبدیل شد؛ سرگرمی‌ای که مردم با شور و هیجان دنبال می‌کردند. با افزایش محبوبیت نبردهای گلادیاتوری، سیاستمداران برای جلب رأی و جلب نظر مردم، بازی‌ها را در کارزارهای تبلیغاتی خود برگزار می‌کردند و حکومت‌ها نیز برای حفظ رضایت مردم و نمایش شکوه دولت، آن را پررونق‌تر ساختند. به این ترتیب، میدان نبرد گلادیاتورها فقط میدان جنگ نبود؛ میدان رقابت سیاسی هم بود.

گلادیاتورها غالباً از میان بردگان و اسیران جنگی انتخاب شده و به آموزشگاه‌های گلادیاتوری (مانند پادگان) می‌رفتند و زیر نظر مربیان، فنون رزم می‌آموختند. نبردها شکل‌های گوناگون داشت: مبارزه گلادیاتورها با یکدیگر، رویارویی با حیوانات وحشی یا بازسازی نبردهای مشهور با هدف مرور «تاریخ و پیروزی‌های روم». این مبارزه‌ها معمولاً آن‌قدر ادامه پیدا می‌کرد که یکی از مبارزان به‌شدت زخمی شود یا دیگر توان ادامه نداشته باشد؛ و گاهی هم سرنوشت به مرگ در میدان ختم می‌شد.

اوج این نمایش‌ها با ساخت و افتتاح کولوسئوم در شهر رُم رقم خورد؛ آمفی‌تئاتری عظیم که در ۸۰ میلادی افتتاح شد و به الگوی میدان‌های مشابه در سراسر امپراتوری بدل گشت. با گذشت زمان، به ویژه با کاهش جنگ‌های بزرگ و گسترش دیدگاه‌های تازه پس از قدرت گرفتن مسیحیت، این نمایش‌ها کم‌رونق شد و در دورهٔ کنستانتین محدودیت‌ها جدی‌تر گردید و مسیر به سوی ممنوعیت کامل نبردهای گلادیاتوری رفت.

1 دو دلیل بنویسید که چرا برده داری برای اقتصاد روم مهم بود.

2 توضیح دهید چگونه نبردهای گلادیاتوری از مراسم تدفین به سرگرمی عمومی و ابزار سیاسی تبدیل شد.

3 با توجه به دو تصویر صفحه 59 (کولوسئوم و گلادیاتورها)، بگویید این تصاویر چه چیزی را دربارۀ زندگی اجتماعی و قدرت در روم نشان می دهند.