1 در متن درس واژه ای بیابید که هم آوای آن در زبان فارسی وجود دارد؟
در بند نهم درس (کویر)، آرایههای ادبی زیر به کار رفته است:
تشبیه: مانند تشبیه «آسمان کویر» به «نخلستانِ خاموش» و تشبیه «نالههای امام راستین» به «این شیعه گمنام».
اضافه تشبیهی: مشتِ قلب، بارانهای سکوت.
اضافه استعاری و تشخیص (انساننمایی): قلبِ کویر، حلقومِ چاه (نسبت دادن اعضای بدن انسان به کویر و چاه).
تلمیح: عبارت «سر در حلقوم چاه میبرد و میگریست» تلمیح به درد دل کردن حضرت علی (ع) با چاه دارد.
متناقضنما (پارادوکس): در عبارت «نخلستانِ خاموش و پُرمهتاب» (بسته به تحلیل برخی دبیران میتواند حس متناقض را تداعی کند).
2 انواع « و » (ربط، عطف) را در متن درس مشخص کنید.
دو نمونه تلمیح در متن درس:
الف «نالهای گریهآلود، آن امام راستین که سر در چاه میکرد و میگریست»: این عبارت به داستان تاریخی غم و اندوه حضرت علی (ع) و درد دل کردن و گریستن ایشان در چاههای نخلستان کوفه اشاره (تلمیح) دارد.
ب «آوازِ پَرِ جبرئیل»: تلمیح به فرود آمدن جبرئیل و نزول وحی بر پیامبر اکرم (ص) دارد. (همچنین به رساله معروف «آواز پر جبرئیل» اثر شیخ اشراق، سهروردی نیز اشاره دارد).
3 در متن درس، کدام گروه های اسمی، در نقش « مفعول » به کار رفته اند؟
متن این درس «حسبِ حال» (یا زندگینامۀ خودنوشت) محسوب میشود. دلیل: نویسنده در این متن به جای گزارش دادن از مسیر سفر و رخدادهای بیرونی، به بیان عواطف، احساسات شخصی، خاطرات و تأملات روحی و معنوی خود درباره زادگاهش میپردازد. چون تمرکز متن بر روی احوال درونی و شرح زندگی و روحیات خود نویسنده است، در دسته حسب حال قرار میگیرد، نه سفرنامه.