1 مقصود نهایی شاعر از مصراع دوم بیت زیر چیست؟
چون رود امیدوارم، بی تابم و بی قرارم من می روم سوی دریا جای قرارِ من و تو
مقصود نهایی شاعر در مصراع دوم، حرکت توقفناپذیر، پویا و امیدوارانه به سمت کمال، جاودانگی و آرامش حقیقی (که با نماد «دریا» بیان شده) است. شاعر تأکید میکند که برای رسیدن به این هدف والا و مقصدی که جایگاه حقیقی و نهایی انسان است، بیتاب و بیقرار است.
2 توضیح دهید بیت زیر با فصل ادبیات انقلاب اسلامی چه مناسبت و پیوندی دارد؟
دیروز در غربت باغ من بودم و یک چمن داغ امروز خورشید در دشت، آیینه دار من و تو
یکی از ویژگیها و مضامین اصلی فصل ادبیات انقلاب اسلامی، بیان تقابل دوران خفقان پیش از انقلاب با دوران رهایی و پیروزی پس از آن است. در این بیت، شاعر با استفاده از کلمات «دیروز»، «غربت» و «داغ» به دوران تاریک، پر از رنج و ستمشاهیِ گذشته اشاره میکند و در مقابل، با واژههای «امروز»، «خورشید» و «دشت» فرارسیدن دوران پیروزی، روشنایی، امید و آزادی پس از پیروزی انقلاب را نشان میدهد.
3 درباره ارتباط موضوعی هر یک از سروده های زیر با متن درس توضیح دهید.
الف ز خورشید و از آب و از باد و خاک نگردد تبه نام و گفتار پاک فردوسی
ب ای منتظر، مرغ غمین در آشیانه ! / من گل به دستت می دهم، من آب و دانه... / می کارمت در چشم ها گل نقش امّید / می بارمت بر دیده ها باران خورشید.
سیاوش کسرایی
الف سرودۀ فردوسی بر این مفهوم تأکید دارد که نام نیک، فداکاری و اعمال پاک انسانها با گذشت زمان و حوادث طبیعی از بین نمیرود و جاودانه میماند. این مفهوم دقیقاً با این بیت از متن درس ارتباط دارد: «با این نسیم سحرخیز، برخیز اگر جان سپردیم / در باغ میماند ای دوست، گل یادگار من و تو» که نشاندهندۀ ماندگاریِ ایثار و اثر نیکوی شهیدان است.
ب سرودۀ سیاوش کسرایی لحنی امیدبخش دارد و به پایان یافتن دوران اندوه و رسیدن بهارِ امید، حرکت و روشنایی بشارت میدهد. این مضمون با روح کلی حاکم بر شعر درس و بهویژه این ابیات که دعوت به پویایی و نوید روزهای روشن را میدهند، ارتباط دارد: «غرق غباریم و غربت، با من بیا سمت باران...» و «این فصل، فصل من و توست، فصل شکوفایی ما...».