برای شناخت عمیق تر کنش اجتماعی، لازم است کمی بیشتر به واژۀ «دیگران» دقت کنید. دیگران، یعنی کسانی که کنشگران با توجه به آنها دست به کنش می زنند، متفاوت اند. در اینجا انواع مختلفی از دیگران ذکر شده است. تلاش کنید در رابطه با هر کدام، یک کنش اجتماعی مثال بزنید.
غریبه / آشنا
دوست / دشمن
گذشتگان / معاصران/ آیندگان
مؤمن / کافر / منافق
با این مثال ها، متوجه می شوید؛ کنشی که ناظر به هرکدام از موارد بالا صورت می گیرد، آداب و قواعد خاصی می خواهد. آیا تاکنون فکر کرده اید که این آداب چگونه شکل می گیرند، چگونه دوام می آورند یا تغییر می کنند؟
می دانید که کنش های ما تنها در ارتباط با دیگران انجام نمی شوند. کنش های ما در ارتباط باخودمان، خلقت (طبیعت و ماوراء طبیعت) و خداوند متعال نیز صورت می گیرند. اگرچه انواع کنش ها از یکدیگر اثر می پذیرند و بر یکدیگر اثر می گذارند و متناسب می شوند ولی هویت هیچ کدام از دست نمی رود.
(برای آشنایی با آداب برقراری ارتباط با دیگران، می توانید به کتاب مفاتیح الحیاه اثر آیت الله جوادی آملی مراجعه کنید.(
مثال برای انواع کنش اجتماعی با توجه به «دیگران»:
غریبه / آشنا: سلام و احوالپرسی گرم با یک همکلاسی یا همسایه (آشنا) در مقایسه با راهنمایی محترمانه و رسمی یک مسافر ناآشنا برای یافتن آدرس (غریبه).
دوست / دشمن: همفکری، همدلی و کمک به یک همسال برای حل مشکلات (دوست) در مقابل مقاومت، هوشیاری و دفاع در برابر تهدیدات نظامی یا فرهنگی بیگانگان (دشمن).
گذشتگان / معاصران / آیندگان: حضور بر مزار شهدا و قرائت فاتحه یا الگو گرفتن از مفاخر تاریخی (گذشتگان)، همکاری با شهروندان فعلی در یک طرح نیکوکارانه و اجتماعی (معاصران)، و صرفهجویی در مصرف منابع طبیعی و حفظ محیط زیست برای نسلهای بعد (آیندگان).
مؤمن / کافر / منافق: برادری و شرکت در مناسک دینی مانند نماز جماعت (مؤمن)، مرزبندی اعتقادی و نپذیرفتن سلطه در عین رعایت پیمانهای انسانی (کافر)، و هوشیاری، بیاعتمادی و پرهیز از فریب خوردن در برابر ظاهرسازیها (منافق).
چگونگی شکلگیری، دوام و تغییر آداب و قواعد کنشها:
این آداب و قواعد بر اساس آگاهی، عقاید، ارزشها و فرهنگ پذیرفتهشده در هر جامعه شکل میگیرند. دوام آنها از طریق آموزش خانواده و جامعه به نسلهای جدید (فرآیند جامعهپذیری) و تکرار این کنشها توسط افراد تضمین میشود. تغییر این آداب نیز زمانی رخ میدهد که سطح آگاهی، اراده، نیازها یا ارزشهای افراد یک جامعه دچار تحول شود و آنها تصمیم بگیرند کنشها و قواعد جدیدی را جایگزین رفتارهای پیشین کنند.