1 علم تاریخ را تعریف کنید.
تاریخ علمی است که به مطالعه جنبههای مختلف زندگی انسانها و جامعهها در گذشته میپردازد و علل و نتایج افکار و اعمال پیشینیان را بررسی و تحلیل میکند.
2 قلمرو و هدف علم تاریخ را بیان نمایید.
هدف علم تاریخ آگاهی از زندگی اجتماعی در گذشته است که شامل تمامی جنبههای فکری، مذهبی، سیاسی، نظامی، اقتصادی، علمی، حقوقی و هنری میشود.
3 تفاوت های تاریخ نگاری نوین را با وقایع نگاری توضیح دهید.
در وقایعنگاری، مورخان به ثبت وقایع سیاسی و نظامی میپرداختند و توجه چندانی به بررسی علل، آثار و نتایج رویدادها نداشتند و بیشتر به شرح حال فرمانروایان پرداخته و به مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی اهمیت چندانی نمیدادند.
اما تاریخنگاری نوین سه ویژگی متفاوت دارد:
صرفاً به اقدامات فرمانروایان محدود نمیشود، بلکه همه ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و هنری را در بر میگیرد.
فقط رویدادها را نقل نمیکند، بلکه زمینهها، علتها، نتایج و آثار حوادث را بررسی و تجزیه و تحلیل میکند.
در آن از یافتههای علوم مختلف (مثل باستانشناسی، جامعهشناسی، فلسفه، اقتصاد و...) استفاده میشود.
4 منابع دست اوّل پژوهش در تاریخ، چه ویژگی هایی دارند؟
منابع دست اول یا اصلی به همه آثاری گفته میشود که در زمان وقوع حادثه یا نزدیکترین زمان به وقوع آن نوشته شدهاند (نویسندگان ناظر رویدادها بودهاند یا از شاهدان شنیدهاند). علاوه بر منابع مکتوب، تمامی آثار باستانی و تاریخی شامل بناها، ابزارها، اشیا، سنگنگارهها و سنگنوشتهها، سکهها و هر وسیلهای که از گذشته به جای مانده است، منبع دست اول محسوب میشوند.
5 تاریخ چگونه به فهم زمان حال و درک مسائل پیشِ رویِ انسان ها و جوامع کمک می کند؟
زیرا رویدادهای تاریخی اگرچه در گذشته بودهاند، اما آثار و پیامدهای آنها، گذشته، حال و آینده را به یکدیگر پیوند میدهد. مطالعه تاریخ به ما کمک میکند تا بفهمیم جوامع چگونه و تحت تأثیر چه عواملی به وجود آمده و به وضعیت امروزی رسیدهاند؛ بدین گونه علم تاریخ میتواند ما را در ارزیابی و شناخت درست اوضاع کنونی جامعه و ترسیم افق آینده کمک کند.
6 تأثیر تاریخ را بر میهن دوستی و تقویت هویت ملّی توضیح دهید.
مردمانی که سرگذشت مشترکی داشته و سالیان طولانی در شادیها و تلخکامیهای هم شریک بودهاند، به طور طبیعی به سرزمین خود علاقه دارند و آگاهی افراد از این گذشته مشترک باعث خودآگاهی و یگانگی بیشتر آنان میشود. همچنین شناخت گذشته کمک میکند درک درستی از هویت و کیستی خود پیدا کنیم؛ همانطور که آگاهی تاریخی ایرانیان از گذشتهشان، نقش زیادی در حفظ هویت آنان داشته و باعث شده به اتکای آن در برابر هجومهای خارجی (مثل حمله اسکندر و مغولان) دوام بیاورند و مانع فروپاشی جامعه و فرهنگ ایرانی شوند.