شاه کلید نکات
شاه کلید سوال
هلیم بهعنوان سبکترین گاز نجیب، بیرنگ و بیبو است که کاربردهای فراوانی در زندگی دارد (شکل ۵).
هلیم در کرهٔ زمین به مقدار خیلی کم یافت میشود؛ به طوری که مقدار ناچیزی از آن در هوا و مقدار بیشتری در لایههای زیرین پوستهٔ زمین وجود دارد؛ از اینرو، منابع زمینی آن از هواکره سرشارتر و برای تولید هلیم در مقیاس صنعتی مناسبترند.
هلیم از واکنشهای هستهای در ژرفای زمین تولید میشود. این گاز پس از نفوذ به لایههای زمین، وارد میدانهای گازی میشود. یافتههای تجربی نشان میدهد که در برخی منابع گاهی حدود ۷ درصد حجمی از مخلوط گاز طبیعی را هلیم تشکیل میدهد. البته مقدار هلیم در میدانهای گازی گوناگون، متفاوت است (شکل ۶).
هلیم را میتوان افزون بر هوای مایع، از تقطیر جزءبهجزء گاز طبیعی نیز به دست آورد. تهیهٔ این گاز از کدام روش مقرون به صرفهتر است؟ چرا؟
روش مقرونبهصرفهتر: استخراج و جداسازی از گاز طبیعی.
دلیل:
۱ غلظت بالاتر: مقدار هلیم در هواکره بسیار ناچیز است، اما در برخی میدانهای گاز طبیعی، غلظت آن به حدود 7% حجمی میرسد.
2 صرفه اقتصادی: به دلیل اینکه منابع زمینی (پوسته زمین) نسبت به هواکره از هلیم سرشارتر هستند، جداسازی آن از گاز طبیعی در مقیاس صنعتی بسیار آسانتر و ارزانتر از تقطیر هوای مایع است. هرچه غلظت یک ماده در منبع اولیه بیشتر باشد، هزینه جداسازی آن کاهش مییابد.
جداسازی هلیم از گاز طبیعی به دانش و فناوری پیشرفتهای نیاز دارد. متخصصان کشورمان تاکنون موفق به جداسازی و تهیهٔ آن نشدهاند و همچنان، هلیم از دیگر کشورها وارد میشود. امید است گسترش دانش علوم پایه و فنی و مهندسی سبب تربیت دانشآموختگان و متخصصانی شود تا بتوانیم از منابع خدادادی و ثروتهای ملی، بهرهٔ مناسب ببریم.
1736019749.png)
