دانلود اپلیکیشن
تمرین (1)
نوشتۀ زیر را بخوانید و طرح اوّلیۀ آن را در متن مشخّص کنید.
در فرهنگ های پیش از خط، یعنی روزگاری که آثار ادبی نوشته نمی شد، هر سنت ادبی به صورت شفاهی وجود داشت و سینه به سینه منتقل می گشت. در فرهنگی که با خط آشنا می شود، این سنّت ادبی روایی می تواند به نشو و نمای خود ادامه بدهد، اما هنگامی که خط مهم ترین وسیلۀ بیان می شود، حیات این سنّت ها پایان می پذیرد.
سابقۀ نوشتن در ایران به سدۀ ششم پیش از میلاد باز می گردد. نگارش اسناد دولتی، سیاسی و اقتصادی در کتیبه های ایران باستان از دیرباز معمول بوده است. اما توسعۀ نگارش آثار دینی و ادبی تا سده های نخستین مسیحیت، مورد بحث است. شواهد حکایت از آن دارد که تکامل ادبیات از صورت روایی و نقلی به صورت نوشتاری در بخش دوم از عصر ساسانیان صورت پذیرفته است. برای نمونه کتاب اوستا پس از سده ها انتقالِ سینه به سینه، سرانجام در دورۀ ساسانیان به رشته تحریر درآمد.
در کتیبه های فارسی باستان، هرگز نامی از اوستا برده نشده است. امّا سنجش کتیبه های فارسی باستان و متن های اوستایی حکایت از آن دارد که از نظر شکل و مضمون میان این دو متن باستانی مشابهت و یکسانی وجود دارد. در هر یک از این دو پیکرۀ ادبی همانندی ها و نشانه هایی است که در کتیبه های فارسی باستان به صورت منثور و با آزادی عمل بیشتر و در متن های اوستایی به صورت منظوم و با ساختار و وزنی معیّن به کار رفته اند و احتمال آنکه این یکسانی ها و تناظرها تصادفی باشند، بسیار اندک است.
تحوّلات خط قرن ها ادامه یافت تا اینکه خط الفبایی رایج شد. امروزه حجم زیادی از اطّلاعات به صورت نوشتاری انتقال می یابد. به بیان دیگر با تحوّل خط و میزان کاربرد آن از گفتار به نوشتار رسیده ایم.
طرح اولیه متن ارائه شده به شکل زیر تفکیک می‌شود:
بند آغازین (مقدمه): بند اول متن است (از «در فرهنگ‌های پیش از خط...» تا «...پایان می‌پذیرد.»). نویسنده در این بند به صورت کلی موضوع گذر از سنت ادبی شفاهی به دوران خط و نوشتار را مطرح می‌کند.
بندهای میانی (بدنه): بندهای دوم و سوم متن را شامل می‌شود.
بند دوم (گسترش اول): به بررسی سابقه تاریخی نوشتن در ایران باستان، انتقال سینه به سینه ادبیات و در نهایت ثبت نوشتاری کتاب اوستا در دوره ساسانیان می‌پردازد.
بند سوم (گسترش دوم): مقایسه‌ای میان ویژگی‌های ساختاری کتیبه‌های فارسی باستان (منثور) و متن‌های اوستایی (منظوم) انجام می‌دهد و به شباهت‌ها و تناظرهای آن‌ها اشاره می‌کند.
بند پایانی (جمع‌بندی و نتیجه‌گیری): بند چهارم و آخر متن است (از «تحولات خط، قرن‌ها ادامه یافت...» تا «...به نوشتار رسیده‌ایم.»). نویسنده در این بند کوتاه، حاصل کلام خود را درباره سیر تحول خط و رسیدن ارتباطات انسانی از فاز گفتار به نوشتار بیان می‌کند.
تمرین (2)
موضوعی انتخاب کنید و با رعایت مراحل نوشتن، متنی بنویسید.
عنوان نوشته: پاییز، تابلوی هزار رنگ طبیعت
بند آغازین:
وقتی گرمای تابستان آرام‌آرام بار سفر می‌بندد و نسیم خنک مهرماه از راه می‌رسد، طبیعت لباس یکنواخت سبز خود را از تن درمی‌آورد. پاییز، این پادشاه بی‌بدیل فصل‌ها، با قلم‌موی جادویی خود از راه می‌رسد تا بوم بی‌کران هستی را با رنگ‌های گرم و آتشین رنگ‌آمیزی کند.
بندهای میانی:
در این فصل، درختان به زیباترین شکل ممکن درمی‌آیند. برگ‌ها پیش از آنکه تسلیم جاذبه زمین شوند، به رنگ‌های زرد، نارنجی، قرمز و ارغوانی می‌درخشند و منظره‌ای شبیه به یک رؤیای شیرین خلق می‌کنند. با هر وزش باد پاییزی، بارانی از این برگ‌های رنگارنگ بر سطح کوچه‌ها می‌بارد و فرشی طلایی زیر پای عابران پهن می‌کند. علاوه بر زیبایی‌های بصری، پاییز موسیقی و حال‌وهوای خاص خود را نیز دارد. صدای خش‌خش برگ‌های خشک زیر قدم‌های رهگذران، همراه با نم‌نم باران که بوی خاک نم‌خورده را در هوا پراکنده می‌کند، آرامش عجیبی به انسان می‌بخشد. در این روزهای کوتاه، پناه بردن به گرمای خانه، نوشیدن یک فنجان چای داغ در کنار پنجره و تماشای رقص باد و برگ، لذتی وصف‌ناپذیر دارد.
بند پایانی:
پاییز با تمام زیبایی‌ها، شکوه و حتی دلتنگی‌های غروبش، درس بزرگی به ما می‌دهد. این فصل به ما یادآوری می‌کند که تغییر و رها کردنِ وابستگی‌ها (مانند رها شدن برگ از درخت)، بخش جدایی‌ناپذیری از چرخه زندگی است و ریزش برگ‌ها نه نشانه پایان، بلکه مقدمه‌ای برای استراحت طبیعت و تولدی دوباره در بهار شکوفه‌هاست.
تمرین (3)
نوشته دوستانتان را براساس معیارهای جدول ارزشیابی درس تحلیل کنید.
برای انجام این تمرین کارگاهی در کلاس، باید انشای یکی از هم‌کلاسی‌های خود را بشنوید یا بخوانید و بر اساس معیارهای «جدول ارزشیابی» (موجود در صفحه ۲۸ کتاب)، آن را نقد کرده و امتیاز دهید. معیارهایی که باید در نوشته دوستتان بررسی کنید شامل موارد زیر است:
انتخاب طرح نوشته مناسب (۶ نمره): بررسی کنید که آیا نوشته او دارای عنوان جذاب، بند آغازین (مقدمه)، بندهای میانی (بدنه) و بند پایانی (نتیجه‌گیری) مشخص هست یا خیر.
تولید محتوا با روش‌های مناسب (۶ نمره): ارزیابی کنید که آیا نویسنده از روش‌هایی مانند بارش فکری، توصیف دقیق، سنجش و مقایسه یا جانشین‌سازی برای پروراندن و گسترش موضوع استفاده کرده است.
انسجام متن (۳ نمره): بررسی کنید که آیا ارتباط معنایی و منطقی بین بندهای مختلف انشا برقرار است و جملات پیوستگی لازم را دارند.
رعایت املا و نکات نگارشی (۳ نمره): دقت کنید که آیا علائم سجاوندی (نقطه، ویرگول، علامت سؤال و...) به درستی به کار رفته‌اند و کلمات بدون غلط املایی نوشته شده‌اند.
شیوه خواندن (۲ نمره): هنگام ارائه انشا در کلاس، لحن، مکث‌ها، فراز و فرود صدا و میزان تأثیرگذاری خواننده بر مخاطب را ارزیابی کنید.
1736019749.png)
