1 مشخّص کنید چه چیزی را تغییر می دهید؟
فاصله (ارتفاع) رها کردن گلوله تا سطح خاک
2 چه چیزی را اندازه می گیرید؟
قطر دهانه گودالی که روی خاک ایجاد میشود.
3 چه چیزهایی را ثابت و یکسان نگه می دارید؟
اندازه و جنس گلوله (مثلاً همیشه از یک تیله مشخص استفاده کنیم) و جنس خاکی که در ظرف است.
در یک ظرف پلاستیکی مقداری خاک نرم بریزید و سطح آن را صاف کنید. سپس یک گلوله ی فلزی را از ارتفاع یک متری رها کنید و قطر دهانه ی گودال را اندازه بگیرید.
الف این آزمایش را با ارتفاع های گوناگون تکرار کنید و مشاهدات خود را در جدول زیر بنویسید.

ب نموداری برای نشان دادن ارتباط بین فاصله ی گلوله تا خاک و قطر دهانه ی گودال رسم کنید.
ج نمودار گروهتان را با نمودار گروه های دیگر مقایسه کنید و نتیجه ی به دست آمده از نمودار را بنویسید.
د نتیجه ی کاوش خود را در یک یا چند جمله بیان کنید.
الف مشاهدات به صورت زیر به دست آمده است:

ب نمودار به دست آمده به صورت زیر است:

ج با مقایسه نمودارها متوجه میشویم که شکل نمودار همه گروهها شبیه به هم و رو به بالا است. نتیجهای که از این نمودارها به دست میآید این است که هر چه فاصله (ارتفاع) رها شدن گلوله از سطح خاک بیشتر باشد، گلوله با سرعت بیشتری به زمین برخورد میکند و در نتیجه قطر دهانه گودال ایجاد شده نیز بزرگتر میشود.
د هر چه گلوله را از ارتفاع بالاتری رها کنیم، گودال بزرگتری ایجاد میشود.
متن زیر را کامل کنید. برای این منظور توجّه کنید که هر چه فاصله ی گلوله از خاک بیشتر باشد، سرعت برخورد آن به زمین هم بیشتر است.
هرچه فاصله ی گلوله از زمین ................... باشد، سرعت برخورد گلوله با زمین ................... می شود و قطر دهانه ی گودال ................... می شود.
هر چه فاصله گلوله از زمین بیشتر باشد، سرعت برخورد گلوله با زمین بیشتر میشود و قطر دهانه گودال بزرگتر (بیشتر) میشود.
پیش بینی کنید اگر گلوله را از فاصله ی 3 متری رها کنیم، قطر دهانه ی گودال چه تغییری می کند؟
درستی پیش بینی خود را با انجام آزمایش بررسی کنید و گزارش دهید.
پیشبینی میکنیم که اگر گلوله را از فاصله ۳ متری رها کنیم، چون سرعت برخوردش به بیشترین مقدار میرسد، قطر دهانه گودال نسبت به قبل بسیار بزرگتر خواهد شد