بررسی شواهد و مدارک
ـ برداشت و تحلیل خود را از متن زیر بیان کنید.
ولید بن عتبه، حاکم اموی کوفه، مبلغ زیادی از بیت المال قرض گرفت و نمی خواست آن را پس دهد. عبدالله بن مسعود که مسئول بیت المال بود، به عثمان شکایت برد. خلیفه در پاسخ او گفت: «تو خزانه دار ما هستی و نباید نسبت به ولید از آنچه از بیت المال برمی دارد، تعرض نمایی». ابن مسعود به خشم آمد و گفت: « گمان می بردم که خزانه دار مسلمانان هستم، اما اگر چنین است، مرا بدان حاجتی نیست» (بالذری، انساب االشراف، ج6،ص 140).
برداشت و تحلیل از این متن به این صورت است که در زمان خلیفه سوم (عثمان)، بیتالمال به صورت شخصی و بدون رعایت اصول مساوات اسلامی توسط کارگزاران اموی مورد سوءاستفاده قرار میگرفت. ولید بن عقبه به عنوان یکی از کارگزاران حکومت، مبالغ هنگفتی را به صورت شخصی از بیتالمال برداشت کرد و از پس دادن آن خودداری نمود. پاسخ خلیفه سوم به اعتراض عبدالله بن مسعود (خزانهدار) نیز نشان میدهد که خلیفه بیتالمال را دارایی شخصی حکومت میدانسته و به خزانهدار القا میکرد که حق اعتراض یا دخالت در برداشتهای کارگزاران را ندارد، که این امر با سنت پیامبر و خلفای پیشین در حفظ اموال عمومی در تضاد بود.