بررسی شواهد و مدارک
قسمت هایی از متن صلح نامه بیت المقدس (ایلیا) را مطالعه کنید و دلایل خود را در پذیرش یا رد ادعای رفتار مسالمت آمیز و مداراجویانه مسلمانان بیان کنید.
»این نامه امانی است که عمر، امیرمؤمنان، به مردم ایلیا می دهد، خودشان و اموالشان و کلیسا هایشان و صلیب هایشان، سالم و بیمارشان و دیگر مردمشان را امان می دهد؛ کلیسا هایشان مسکون و ویران نشود و از آن نکاهند و حدود آن را کم نکنند، از صلیب و اموالشان نیز، و در کار دینشان مزاحمت نبینند و کسی از ایشان زیان نبیند و کسی از یهودان در ایلیا با آنها مقیم نشود. مردم ایلیا باید جزیه دهند، چنانکه مردم شهرها می دهند و باید رومیان و دزدان را از آنجا بیرون کنند. کسانی که بروند جان و مالشان در امان است تا به امان گاهشان برسند و هر که بماند در امان است» (طبری، تاریخ طبری، ج 5، ص 1789ــ1790.)
متن صلحنامه عمر با مردم ایلیا (بیتالمقدس) نشان میدهد که مسلمانان با پیروان سایر ادیان با تسامح و مسالمت رفتار میکردند. در این صلحنامه، خلیفه دوم (عمر) به ساکنان مسیحی بیتالمقدس امان میدهد و جان، مال، کلیساها و صلیبهایشان را محترم میشمارد. این سند تاریخی تصریح میکند که کلیساهای آنان نباید ویران یا تصرف شود و هیچکس نباید به دلیل دینش مورد آزار و اذیت قرار گیرد.
این رفتار مداراجویانه، ادعاهای مبنی بر گسترش اسلام با خشونت یا تحمیل دین به مردمان فتحشده را رد میکند، زیرا نشان میدهد که مسلمانان حقوق مذهبی و مدنی غیرمسلمانان را در سرزمینهای فتحشده به رسمیت میشناختند و با آنها رفتاری مسالمتآمیز داشتند.