یک تختهی صاف به طول تقریبی ۴۰ سانتیمتر تهیه کنید و در یک سطح صاف مانند سطح سرامیکی، روی چند کتاب قرار دهید. جسمی مانند یک باتری قلمی را از بالای تخته رها کنید. جسم پس از طی چه مسافتی روی سطح صاف میایستد؟ بار دیگر این آزمایش را روی سطح پرزداری مانند موکت تکرار کنید. این بار جسم پس از طی چه مسافتی میایستد؟ اگر آزمایش را روی سطح ناهموار خاکی انجام دهیم، چه اتفاقی میافتد؟ اگر روی یخ انجام شود، چه اتفاقی میافتد؟
به نظر شما باید چه وضعیتی فراهم باشد تا جسم، مسافت بیشتری را طی کند؟
در کدام حالت جسم زودتر متوقف میشود؟
به نظر شما چرا در همهی حالتها، جسم پس از مدتی بالاخره میایستد؟
با انجام این آزمایشها نتایج زیر به دست میآید:
۱. آزمایش روی سطح صاف: در این حالت، اصطکاکِ بین جسم (باتری) و سطحِ صاف (سرامیک) کم است. بنابراین، جسم مسافت طولانیتری را طی میکند تا متوقف شود.
۲. آزمایش روی سطح پرزدار (موکت): در این حالت، اصطکاکِ بین جسم و سطحِ پرزدار زیاد است. نیروی اصطکاک در این سطح بیشتر از سطح صاف است، در نتیجه جسم مسافت کمتری را طی کرده و زودتر متوقف میشود.
۳. آزمایش روی سطح ناهموار خاکی: روی خاک که سطحی ناهموار و زبر است، اصطکاک از موکت هم بیشتر میشود، در نتیجه جسم پس از طی مسافت بسیار کوتاهی به سرعت میایستد.
۴. آزمایش روی یخ: روی یخ که بسیار صاف و لیز است، اصطکاک بسیار کم است، بنابراین جسم مسافت خیلی زیادی را طی میکند و زمان بیشتری طول میکشد تا بایستد.
باید سطح تماس جسم با زمین تا حد امکان صاف و صیقلی باشد (مثل سرامیک یا یخ) تا نیروی اصطکاک بین آنها به کمترین حد ممکن برسد.
در حالتی که سطح ناهموار و زبرتر باشد (مثل سطح پرزدارِ موکت یا سطح خاکی)، زیرا نیروی اصطکاک بیشتر است.
به دلیل وجود «نیروی اصطکاک». نیروی اصطکاک، نیرویی است که در خلاف جهت حرکت جسم به آن وارد میشود و باعث کند شدن و در نهایت توقف جسم میشود.