1 قضیۀ انسان موجود است را با کدام یک از قضایای زیر می توان مقایسه کرد؟
1. انسان بشر است.
2. انسان حیوان است.
3. انسان مخلوق است.
1 قضیه «انسان موجود است» را میتوان با قضیه «۳. انسان مخلوق است» مقایسه کرد. موجود بودن و مخلوق بودن هیچکدام جزء درونی چیستی (ماهیت) انسان نیستند و انسان به عنوان یک ممکنالوجود، برای موجود شدن و خلق شدن نیازمند علت است. اما در دو قضیه دیگر، «بشر» و «حیوان» به خودِ چیستی و ذات انسان اشاره دارند.
2 شبی علی و محمد در حال گفت وگو بودند. از دور، سایه چیزی شبیه یک حیوان نشسته را دیدند. علی گفت: آن یک «سگ» است، ولی محمد گفت: آن یک «گرگ» است، وقتی کمی نزدیک تر شدند، دیدند نه سگ است و نه گرگ، بلکه یک تخته سنگ است!
به نظر شما چه نتیجه ای می توان درمورد نسبت میان چیستی و هستی گرفت؟
2 از این اتفاق نتیجه میگیریم که مفهوم «هستی» (وجود) غیر از مفهوم «چیستی» (ماهیت) است و ذهن انسان این دو را از یکدیگر تفکیک میکند. علی و محمد هر دو به یقین میدانستند که یک موجود در تاریکی قرار دارد و واقعاً «هست» (درک هستی)، اما در اینکه آن موجود «چیست» (درک چیستی) دچار اشتباه و اختلاف نظر شدند.
3 به گزاره های زیر توجه کنید و بگویید حمل کدام یک از محمول ها به موضوع ها نیازمند دلیل است و چرا؟
1. انسان حیوان است.
2. انسان کبوتر است.
3. انسان عجول است.
4. انسان ناطق است
5. انسان موجود است.
3
۱. انسان حیوان است: نیازمند دلیل نیست، زیرا حیوان بودن جزء چیستی و ذات انسان است.
۲. انسان کبوتر است: اساساً غلط است، زیرا با چیستی انسان در تضاد است.
۳. انسان عجول است: نیازمند دلیل است، زیرا عجول بودن جزء چیستی انسان نیست و یک صفت عارضی است که برای ایجاد شدن در انسان به علت نیاز دارد.
۴. انسان ناطق است: نیازمند دلیل نیست، زیرا متفکر (ناطق) بودن جزء ماهیت و چیستی انسان است.
۵. انسان موجود است: نیازمند دلیل (علت) است، زیرا وجود داشتن جزء ماهیت انسان نیست و انسان برای دریافت هستی نیازمند یک علت وجودبخش است.
4 آیا در قضیۀ «مثلث سه ضلعی است» حمل محمول بر موضوع نیاز به دلیل دارد؟ چرا؟
4 خیر، نیازمند به دلیل نیست. سه ضلعی بودن، دقیقاً همان چیستی و ذات مثلث است. مفاهیمی که بیانگر چیستی و ماهیت یک موضوع هستند، در درون خود آن موضوع نهفتهاند و برای نسبت دادن آنها به موضوع، نیازی به علت و دلیل بیرونی نداریم.