تحلیل و قضاوت
تحلیل یکی از مورخان معاصر دربارۀ اتحاد آمریکا و انگلستان علیه نهضت ملی شدن نفت را بخوانید و نظر خود را دربارۀ آن بیان کنید.
«از نظر واشنگتن و همچنین لندن، کنترل ایرانیها بر نفت احتمالاً پیامدهای دراز مدت ویرانگری به همراه داشت. این امر صرفاً یک ضربهٔ مستقیم به منافع بریتانیا نبود. ممکن بود کنترل نفت را کاملاً در اختیار ایران قرار دهد. ممکن بود الهامبخش دیگر کشورها به ویژه اندونزی، ونزوئلا و عراق شود؛ به طوری که آنان نیز از این رویه پیروی کنند و در نتیجه، کنترل بازار بینالمللی نفت از شرکتهای نفت غربی به کشورهای تولیدکننده منتقل شود. همچنین، تهدیدی بالقوه برای شرکتهای آمریکایی و سایر کشورهای غربی - و طبعا دولت آمریکا و بریتانیا - بود.» (آبراهامیان، تاریخ ایران مدرن، ص 218).
موفقیت ایرانیها در تسلط بر منافع نفتی خود به معنای پایان سلطهٔ کشورهای استعماری در ایران و نیز الگوسازی برای بسیاری از کشورهای جهان بود. این مسئله در دراز مدت اقتصاد آنها را به خطر میانداخت و استقلال آنها در کنترل منابع نفتی کشورها را به وابستگی آنها به کشورهای تولید کننده تغییر میداد. به نوعی معادلات سیاسی - اقتصادی نظام جهانی تغییر مییافت.