جواب فعالیت 6 صفحه 111 درس 7 زیست شناسی یازدهم (تولیدمثل)

دوقلو های نا هم سان چون حاصل لقاح دو تخمک و دو اسپرم به صورت جداگانه هستند، تخم های حاصل از هر کدام و در نتیجه جنین ها می توانند متفاوت یا مشابه باشند؛ یعنی، هردو دختر یا هردو پسر یا یکی دختر و یکی پسر باشند.

دوقلوهای به هم چسبیده چون حاصل یک تخم لقاح یافته هستند و در مراحل تقسیم به خوبی از هم جدا نشده اند؛ بنابراین، با توجه به یکسان بودن کروموزوم های آنها از لحاظ جنسیت و صفات ظاهری شبیه به هم هستند.

گزارش کلاسی: بررسی اثر انگشت در دوقلوهای همسان و ناهمسان

1 مقدمه و تعریف پایه

اثر انگشت شامل الگوهای پیچیده و منحصربه‌فرد از خطوط، برآمدگی‌ها و پشته‌ها در نوک انگشتان دست است که از حدود هفته‌ی سیزدهم تا نوزدهم دوران جنینی شکل می‌گیرند. این الگوها معمولاً به سه دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند:

• حلقه (الگوهای انحنادار)
• مارپیچ (الگوهای متقارن و دایره‌ای)
• طاق یا قوس (برآمدگی‌های مثلثی‌شکل)

برای درک تفاوت اثر انگشت در دوقلوها، ابتدا باید نوع تشکیل آن‌ها را بدانیم:

• دوقلوهای همسان (تک‌تخمکی): از تقسیم یک تخمک بارورشده‌ی واحد (یک اسپرم و یک تخمک) در مراحل اولیه‌ی رویانی به وجود می‌آیند. بنابراین، آن‌ها دارای ژنوم (DNA) تقریباً یکسانی هستند.
• دوقلوهای ناهمسان (دوتخمکی): از لقاح دو تخمک مجزا با دو اسپرم مجزا تشکیل می‌شوند. از نظر ژنتیکی، آن‌ها مشابه خواهر و برادرهای عادی هستند و تنها حدود ۵۰ درصد ژن‌های مشترک دارند.

2 وضعیت اثر انگشت در دوقلوهای ناهمسان

• از آنجا که دوقلوهای ناهمسان از دو تخمک و دو اسپرم کاملاً متفاوت ایجاد می‌شوند و ترکیب ژنتیکی کاملاً مجزایی دارند، اثر انگشت آن‌ها هیچ شباهت خاصی به یکدیگر ندارد (فقط به اندازه دو فرد تصادفی یا دو خواهر و برادر ممکن است شباهت‌های زمینه‌ای داشته باشند). در این زمینه، تفاوت اثر انگشت آن‌ها کاملاً کاملاً طبیعی و آشکار است.

3 آیا اثر انگشت دوقلوهای همسان یکسان است؟ (پاسخ علمی: خیر!)

شاید تصور عمومی بر این باشد که چون دوقلوهای همسان دارای DNA یکسانی هستند، باید اثر انگشت کاملاً یکسانی هم داشته باشند؛ اما این‌طور نیست.

• متفاوت بودن اثر انگشت: اگرچه اثر انگشت دوقلوهای همسان به دلیل اشتراکات ژنتیکیِ بالا ممکن است در نگاه اول بسیار شبیه به هم به نظر برسد، اما هیچ‌گاه کاملاً یکسان نیستند و متخصصان پزشکی قانونی و نرم‌افزارهای پیشرفته به‌راحتی می‌توانند آن‌ها را از یکدیگر تشخیص دهند.

4 چرا دوقلوهای همسان با وجود DNA یکسان، اثر انگشت متفاوتی دارند؟

DNA تنها عامل تعیین‌کننده نیست. شکل‌گیری اثر انگشت تحت تأثیر عوامل فیزیکی و محیطی بسیار ریزی در دوران جنینی قرار دارد. از جمله این عوامل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1 موقعیت قرارگیری جنین در رحم مادر: فشار متفاوتی که دیواره‌ی رحم یا بافت‌های اطراف به نوک انگشتان هر یک از جنین‌ها وارد می‌کند.

2 طول بند ناف و میزان دسترسی به مواد مغذی: تفاوت‌های جزئی در تغذیه، جریان خون و فشار خون موضعی در اطراف هر جنین.

3 تغییرات جزئی هورمونی: نوسانات و تفاوت‌های بسیار اندک در میزان هورمون‌های محیطی درون رحم در زمان رشد پوست و ایجاد پشته‌های انگشت.

4 عوامل تصادفی و بیوشیمیایی: الگوهای رشد مولکول‌های سیگنال‌دهنده در پوست و تغییرات ریز و تصادفی سلولی در هنگام شکل‌گیری بافت انگشت.