مفاهیم اساسی
- علوم اجتماعی ...................
علوم انسانی
علوم اجتماعی
علوم طبیعی
علوم تفهمی و انتقادی (فواید علوم اجتماعی)
جامعهشناسی (خرد و کلان)
رویکردهای جامعهشناسی
خلاصه کنید
- علوم اجتماعی در مقایسه با علوم طبیعی اهمیت بیشتری دارند.
موضوع علوم انسانی، کنشهای انسان و آثار و پیامدهای آن است که با آگاهی و اراده انجام میشود؛ در حالی که علوم طبیعی پدیدههای طبیعی را مستقل از اراده انسان مطالعه میکنند.
موضوع علوم انسانی عامتر از علوم اجتماعی است و علوم اجتماعی تنها بخشی از علوم انسانی به شمار میرود که بهطور خاص کنشهای اجتماعی را بررسی میکند.
علوم طبیعی به انسان قدرت پیشبینی حوادث طبیعی و تسلط بر طبیعت را میدهند و وسیلهای برای رهایی از محدودیتهای طبیعی هستند؛ به همین دلیل به آنها «علوم ابزاری» میگویند.
علوم اجتماعی و انسانی به فهم معانی کنشهای آدمیان میپردازند و از این رو «علوم تفهمی» نامیده میشوند.
علوم اجتماعی ظرفیت داوری درباره ارزشها را دارند و با انتقاد از کنشهای ظالمانه به رهاسازی انسانها از اسارت کمک میکنند؛ بنابراین به آنها «علوم انتقادی» نیز گفته میشود.
علوم اجتماعی با نشان دادن راه صحیح زندگی و سعادت، شیوه درست استفاده از علوم طبیعی و فناوری را به انسان نشان میدهند تا انسان به جای تسلط بر ابزارها، تحت کنترل و سیطره فناوری درنیاید.
آنچه از این درس آموختیم
در این درس آموختیم که علوم انسانی به مطالعه کنشهای ارادی و آگاهانه انسانها میپردازد و علوم اجتماعی تنها بخشی از آن است که بهطور خاص کنشهای اجتماعی و پیامدهای آنها را بررسی میکند.
فهمیدیم که علوم طبیعی به عنوان «علوم ابزاری»، تنها ابزاری برای تسلط انسان بر طبیعت هستند؛ اما علوم اجتماعی به دلیل پرداختن به معنای کنشها «علوم تفهمی» و به دلیل داشتن ظرفیت داوری و نقد، «علوم انتقادی» نامیده میشوند.
یاد گرفتیم که اهمیت علوم اجتماعی از علوم طبیعی بیشتر است؛ زیرا این علوم با شناخت راه صحیح زندگی، به ما نشان میدهند که چگونه از فناوری و علوم طبیعی به درستی استفاده کنیم تا به جای تسلط بر ابزارها، تحت سیطره و کنترل آنها درنیاییم.
متوجه شدیم که جامعهشناسی به عنوان یکی از شاخههای مهم علوم اجتماعی، به دو بخش «جامعهشناسی خرد» (مطالعه کنشهای اجتماعی) و «جامعهشناسی کلان» (مطالعه ساختارهای اجتماعی) تقسیم میشود که این دو بخش مکمل یکدیگر هستند.