1 معنی و مفهوم بیت زیر را به نثر روان بنویسید.
گل اگرچه هست بس صاحب جمال حُسن او در هفته ای گیرد زوال
عطار
معنی این بیت این است که گل با وجود اینکه بسیار زیبا و جذاب است، اما زیبایی او دوامی ندارد و در عرض یک هفته از بین میرود و پژمرده میشود. مفهوم این بیت به ناپایداری و زودگذر بودن زیباییهای ظاهری و مادیات دنیا اشاره دارد و به انسان یادآوری میکند که نباید به تعلقات دنیوی دل ببندد.
2 بیت زیر با کدام بیت از درس ششم مناسبت دارد؟ دلیل خود را بنویسید.
شیرمردی باید این ره را شگرف زان که ره دور است و دریا ژرف ژرف
عطار
این سروده با این بیت از درس ششم (نینامه) تناسب مفهومی دارد: هر که جز ماهی، ز آبش سیر شد / هر که بیروزی است، روزش دیر شد. دلیل این ارتباط این است که در هر دو بیت بر این موضوع تاکید شده است که طی کردن مسیر دشوار عشق و رسیدن به حقیقت، نیازمند ظرفیت وجودی بالا، تحمل سختیها و اشتیاق فراوان است. همانطور که در شعر عطار برای عبور از این دریای عمیق به شیرمرد نیاز است، در شعر مولانا نیز تنها کسی که مانند ماهی تشنه دریای حقیقت باشد میتواند در این مسیر دوام بیاورد و افراد ضعیف در این راه کم میآورند.
3 هر بیت زیر، یادآور کدام وادی از هفت وادی است؟
الف وصلت آن کس یافت کز خود شد فنا هر که فانی شد ز خود، مردانه ای است
عطار
ب دل چه بندی در این سرای مجاز؟ همت پست کی رسد به فراز؟
سنایی
پ چشم بگشا به گلستان و ببین جلوه آبِ صاف در گل و خار
هاتف اصفهانی
الف یادآور وادی فقر و فنا است، زیرا به صراحت به از بین رفتن منیت و فنا شدن ظواهر مادی در راه حق اشاره میکند.
ب یادآور وادی استغنا است، چرا که به بینیازی، دل بریدن از دنیای مادی و فریبنده (سرای مجاز) و داشتن همت والا برای عبور از وابستگیها میپردازد.
پ یادآور وادی توحید است، زیرا به دیدن یک حقیقت واحد (جلوه آب صاف) در تمام پدیدههای متفاوت و متضاد جهان هستی (گل و خار) اشاره دارد.
4 با توجه به آیه شریفه و سروده زیر، تحلیلی کوتاه از داستان « سی مرغ و سیمرغ » ارائه دهید.
* وَ فِی الاَرضِ آیاتٌ لِلموُقِنینَ وَ فی أَنفُسِکُم أَفَلا تُبصِرُونَ: و در روی زمین برای اهل یقین، نشانه هایی است و در وجود شما [نیز] نشانه هایی است. پس چرا نمی بینید؟
(الذّاریات / آیات 20 و 21)
* ای نسخه نامه الهی، که تویی وی آینه جمال شاهی، که تویی
بیرون ز تو نیست هرچه در عالم هست در خود بطلب هرآنچه خواهی، که تویی نجم رازی
پیام اصلی و نهایی داستان سی مرغ و سیمرغ، رسیدن به خداشناسی از مسیر خودشناسی است. پرندگان در این داستان، پس از طی کردن مسیری طولانی و پررنج برای یافتن سیمرغ، در نهایت درمییابند که حقیقت مطلق در بیرون از آنها نیست، بلکه در درون خودشان قرار دارد. آنها با پاکسازی روح توانستند انعکاس جلوه الهی را در وجود خودشان (سی مرغ) ببینند که این موضوع دقیقا با مفهوم جستجوی حقیقت و نشانههای خداوند در درون انسان که در آیه شریفه و ابیات نجم رازی آمده است، کاملا مطابقت دارد.