دانلود اپلیکیشن
بررسی شواهد و مدارک
ناصرخسرو، حکیم و شاعر ایرانی که به مذهب اسماعیلیه گرایش داشت، در عصر فاطمیان به مصر سفر کرد. او در سفرنامۀ خود به توصیف دیده ها و شنیده هایش از مصر و شهرهای آن پرداخته است. بخشی از توصیف او از قاهره را بخوانید و بگویید برداشت شما از این توصیف، دربارۀ هنر معماری و شهرسازی فاطمیان چیست؟
»... و آن شهری شد که نظیر آن کم باشد. و تقدیر کردم که در این شهر قاهره، از بیست هزار دکان کم نباشد، همه مِلکِ سلطان. و بسیار دکان هاست که هر یک را در ماهی ده دینار مغربی اُجره است... و کاروانسرا و گرمابه و دیگر عَقارات چندان است که آن را حد و قیاس نیست..... و قصر سلطان میان شهر قاهره است و همه حوالی آن گشاده، که هیچ عِمارت بدان نپیوسته است.... و چون از بیرون ِ شهر بنگرند قصر سلطان چون کوهی نماید، از بسیاری عمارات و ارتفاع آن، اما از شهر هیچ نتوان دید، که باروی آن عالی است. و گفتند که در این قصر دوازده هزار خادِم اِجری خواره است و زنان و کنیزکان خود که داند، الّا گفتند که سی هزار آدمی در آن قصر است و آن دوازده کوشک است. و این حَرَم را ده دروازه است» (سفرنامه ی ناصر خسرو، ص77)
عظمت و پیشرفت فضاهای شهری: وجود بیش از بیست هزار دکان، در کنار کاروانسراها و گرمابه‌های بی‌شمار، نشان‌دهنده شهری بسیار بزرگ، پررونق و توسعه‌یافته است که امکانات رفاهی و تجاری گسترده‌ای برای ساکنان فراهم کرده بود.
اقتصاد شهری قدرتمند و متمرکز: مالکیت سلطان بر تمامی این دکان‌ها و املاک و دریافت اجاره‌بهای فراوان، نشان می‌دهد که حکومت فاطمیان تسلط کاملی بر اقتصاد شهر داشته و از این ثروت عظیم برای توسعه و ساخت‌وساز استفاده می‌کرده است.
طراحی شهری و امنیتی دقیق: قرار گرفتن قصر در مرکز شهر قاهره و باز بودن فضای اطراف آن (به طوری که هیچ ساختمانی به آن متصل نباشد)، نشان از یک نقشه‌کشی حساب‌شده برای حفظ امنیت حاکم و نمایش اقتدار حکومت دارد.
شکوه و استحکام خیره‌کننده کاخ‌ها: توصیف قصر به یک «کوه» از نمای بیرون و داشتن دیوارهای (باروی) بسیار بلند، مهارت و توانمندی بالای معماران فاطمی را در بنا کردن ساختمان‌های عظیم و مستحکم ثابت می‌کند.
وسعت حیرت‌انگیز بناهای حکومتی: کاخی که دارای دوازده دروازه است و جمعیتی در حدود سی هزار نفر (شامل دوازده هزار خادم و حقوق‌بگیر) را درون خود جای داده، بیشتر شبیه به یک شهرک حکومتی بزرگ است و اوج شکوه معماری این دوره را نشان می‌دهد.
1736019749.png)
