جواب فعالیت 1 صفحه 121 درس 8 زیست شناسی یازدهم (تولیدمثل نهان دانگان)

گزارش پژوهش میدانی: روش‌های تکثیر رویشی گیاهان در گلخانه

۱ مقدمه علمی

تکثیر رویشی (Vegetative Propagation) نوعی تولیدمثل غیرجنسی در گیاهان است که در آن، بخش‌های رویشی گیاه (مانند ساقه، برگ یا ریشه) بدون دخالت یاخته‌های جنسی و لقاح، تقسیم شده و گیاه جدیدی کاملاً مشابه گیاه مادری تولید می‌کنند. این روش به دلیل سرعت بالا و حفظ ویژگی‌های مطلوب گیاه مادری، در باغبانی و کشاورزی کاربرد گسترده‌ای دارد.

2 گزارش مشاهدات میدانی (انواع روش‌های تکثیر رویشی)

در بازدید از مرکز پرورش گل و گیاه، روش‌های زیر که برای گیاهان مختلف به کار می‌روند، مشاهده و مستندسازی شد:

الف قلمه زدن (Cutting)

• تعریف: رایج‌ترین روش تکثیر که در آن قطعه‌ای از ساقه، برگ یا ریشه جدا شده و در بستر مناسب (آب، خاک یا پرلیت) قرار می‌گیرد تا ریشه‌دار شود.
• گیاهان مشاهده‌شده:

پوتوس و حسن‌یوسف: از قلمه ساقه (قرارگیری در آب یا خاک سبک برای ریشه‌زایی).

سانسوریا و بنفشه آفریقایی: از قلمه برگ (برش برگ به قطعات کوچک‌تر و کاشت در خاک مرطوب).

• تصویر پیشنهادی برای ارائه: عکسی از جوانه‌زدن ریشه‌های سفید در انتهای ساقه پوتوس در آب، یا برگ‌های بنفشه آفریقایی در سینی کشت.

ب پیوند زدن (Grafting)

• تعریف: اتصال دادن بخشی از یک گیاه (جوانه یا شاخه به نام پیوندک) به تنه یا ریشه گیاه دیگر (به نام پایه)، به طوری که پس از مدتی با هم ادغام شده و به عنوان یک گیاه واحد رشد کنند.
• گیاهان مشاهده‌شده:

کاکتوس‌ها: پیوند زدن کاکتوس‌های رنگی (قرمز/زرد مانند ژیمنوکالیسیوم) روی پایه کاکتوس‌های سبز و مقاوم (مانند هیلوسرئوس).

• مرکبات و گل رز: برای بهبود کیفیت میوه یا گل‌دهی.
• تصویر پیشنهادی برای ارائه: عکسی از محل اتصال پیوندک به پایه که با نوار مخصوص پیوند بسته شده است.

پ خوابانیدن (Layering)

• تعریف: در این روش، شاخه‌ای از گیاه را بدون جدا کردن از پایه مادری، خم کرده و بخشی از گره آن را زیر خاک مرطوب قرار می‌دهند تا ریشه‌دار شود. پس از ریشه‌زایی، ارتباط آن را با گیاه مادری قطع می‌کنند.
• گیاهان مشاهده‌شده:

گل کاغذی، یاس و پوتوس مادری.

• تصویر پیشنهادی برای ارائه: نمای نزدیک از شاخه خم‌شده‌ای که بخشی از آن زیر خاک فیکس شده و سنگ یا گیره‌ای روی آن قرار دارد.

ت تکثیر به وسیله ساقه‌های تخصص‌یافته

علاوه بر روش‌های بالا، گیاهان با استفاده از ساقه‌های تغییرشکل‌یافته به صورت طبیعی یا مصنوعی تکثیر می‌شوند: