1 از متن درس، برای هر یک از معانی زیر، واژه های معادل بیابید.
بادگرم مهلک (..................) تماشا (..................)
آویزان (..................) نگرش (..................)
باد گرم مهلک: سموم
تماشا: نظاره
آویزان: معلّق
نگرش: نگاه
2 چهار گروه اسمی که اهمیت املایی داشته باشند، از متن درس بیابید و بنویسید.
چهار نمونه گروه اسمی دارای اهمیت املایی از متن درس (کویر): غرفههای نامرئی، طاقِ فیروزهای، حصارِ ناپیدا، ارغنونِ هستی.
3 به انواع دیگر از « وابسته های وابسته » توجه کنید:
الف صفتِ صفت: اسم + -ِ + صفت + -ِ + صفت
برخی از صفت ها، صفت های همراه خود را بیشتر معرفی می کنند و درباره ویژگی های آنها توضیح می دهند؛ این صفت با صفت همراه خود، یک جا وابسته هسته می شود. مانند:
*پیراهنِ آبیِ روشن
هسته صفت صفت
*رنگِ سبزِ چمنی
در نمونه های بالا، واژه های « روشن » و « چمنی » وابسته وابسته از نوع « صفتِ صفت » هستند.
ب قیدِ صفت: کلمه ای است که درباره اندازه و درجه صفت پس از خود توضیح می دهد؛ مانند:
*دوستِ بسیار مهربان
هسته قید صفت
*شرایط تقریباً پایدار
واژه های «بسیار» و «تقریباً» وابستهِ وابسته، از نوع « قیدِ صت » هستند.
* در کدام گروه های اسمی زیر، « وابسته وابسته » به کار رفته است؟ نوع هر یک را مشخص کنید.
* تموز سوزان کویر * سه دست لباس ایرانی
* قلب آن کویر * این معمار خوش ذوق
* هوای نسبتاً پاک * شاگرد حوزه ادبی
گروههای اسمی دارای «وابستۀ وابسته» و نوع آنها به شرح زیر است:
سه دست لباس ایرانی: واژۀ «دست»، وابستۀ وابسته از نوع «ممیّز» است.
قلب آن کویر: واژۀ «آن»، وابستۀ وابسته از نوع «صفتِ مضافالیه» (برای مضافالیه یعنی کویر) است.
هوای نسبتاً پاک: واژۀ «نسبتاً»، وابستۀ وابسته از نوع «قیدِ صفت» است.
شاگرد حوزۀ ادبی: واژۀ «ادبی»، وابستۀ وابسته از نوع «صفتِ مضافالیه» (برای مضافالیه یعنی حوزه) است.
4 عبارت زیر را با توجه به موارد « الف » و « ب » بررسی کنید.
* آن شب نیز من خود را بر روی بام خانه گذاشته بودم و به نظاره آسمان رفته بودم.
الف گروه های اسمی
ب نفش دستوری واژه های مشخص شده
الف نوع جملهها: این عبارت از دو جملۀ مستقل و «همپایه» تشکیل شده است که به وسیلۀ حرف ربط همپایهساز «و» به یکدیگر پیوند خوردهاند.
ب نقش دستوری واژههای مشخصشده:
آن شب: گروه قیدی (قید زمان)
بامِ خانه: مضافالیه (برای هستۀ پیش از خود یعنی «روی»)
نظارۀ آسمان: متمم (به دلیل قرار گرفتن پس از حرف اضافۀ «به»)