1 در کدام بیت ها آرایه « حُسن تعلیل » به کار رفته است؟ دلیل خود را بنویسید.
آرایه حسن تعلیل در بیتهای سوم و همچنین چهارم و پنجم شعر دماوندیه به کار رفته است. در بیت سوم، شاعر دلیل علمی پوشیده شدن قله دماوند در میان ابرها را به زیبایی اینگونه بیان میکند که کوه نمیخواهد چشم انسانها به چهرهاش بیفتد. همچنین در بیتهای بعدی دلیل بلندی کوه را این میداند که قصد دارد از همنشینی با مردم پست و دیوصفت روی زمین رها شود.
2 در بیت های زیر، استعاره ها را مشخص کنید و مفهوم هر یک را بنویسید.
* از سیم به سر یکی کُلَه خود ز آهن به میان یکی کمربند
* پنهان نکن آتش درون را زین سوخته جان، شنو یکی پند
در مصراع اول عبارتهای سیم و کلهخود استعاره از برفهای سفید روی قله کوه هستند. در مصراع دوم نیز واژههای آهن و کمربند استعاره از صخرههای تیره رنگ در میانه و دامنه کوه میباشند. در بیت بعدی، ترکیب آتش درون استعاره از خشم و اعتراض پنهان و فروخورده است و واژه سوختهجان استعاره از خود شاعر یا هر انسان رنجکشیده و دردمندی است.
3 شعر های « دماوندیه » و « مست و هشیار» را از نظر قالب مقایسه کنید.
شعر دماوندیه در قالب قصیده سروده شده است که در این قالب مصراع اول با مصراعهای زوج همقافیه است و معمولا برای بیان موضوعات مهم اجتماعی یا مدح استفاده میشود. اما شعر مست و هشیار در قالب قطعه سروده شده است که در آن فقط مصراعهای زوج با یکدیگر همقافیه هستند و بیشتر برای بیان مناظره، پند و اندرز و مسائل اخلاقی به کار میرود.