1 چرا زمان و مکان، دو رکن علم تاریخ به شمار می روند؟
اهمیت زمان: دانش تاریخ بدون توجه به زمان معنایی ندارد؛ زیرا رویدادهای تاریخی در زمان معینی در گذشته روی دادهاند و بدون آگاهی از زمانِ وقوع آنها، نمیتوان به درک منطقی و درستی از تاریخ دست یافت.
اهمیت مکان: همه وقایع و تحولات تاریخی در بستر مکان و محیط رخ میدهند و عوامل جغرافیایی تأثیر مهمی بر شکلگیری رویدادهای تاریخی دارند.
2 دو مورد از تفاوت ها و شباهت های تقویم اوستایی با تقویم هجری شمسی را توضیح دهید.
شباهتها:
هر دو تقویم از نوع «خورشیدی» هستند و در هر دو، سال به ۱۲ ماه تقسیم میشود.
تفاوتها:
۱. مبدأ سال: در گاهشماری اوستایی، مبدأ تاریخ «به تخت نشستن هر پادشاه» بود، اما مبدأ گاهشماری هجری شمسی، «هجرت پیامبر اسلام (ص) از مکه به مدینه» است.
۲. محاسبه روزهای سال و کبیسه: در تقویم اوستایی تمام ۱۲ ماهِ سال دقیقاً ۳۰ روزه بودند و ۵ روز اضافی (به نام آندرگاه) به آخر ماه دوازدهم افزوده میشد و برای محاسبه کبیسه، هر ۱۲۰ سال یک ماه به سال اضافه میکردند.
3 پنج مورد از عوامل جغرافیایی و محیطی را که بر رویدادهای تاریخی اثرگذار بوده اند، فهرست کنید.
۱. آب و خاک
۲. پستیها و بلندیها (مانند رشتهکوهها)
۳. آب و هوا (اقلیم)
۴. موقعیت سرزمینی و ارتباطی
۵. دسترسی به دریاها و آبهای آزاد
4 دو رویداد تاریخی را که عوامل جغرافیایی در آن نقش مهمی داشته اند، مثال بزنید.
۱. شکلگیری و توسعه تمدنهای باستانی (مانند بینالنهرین، مصر، هند و ایران) که به دلیل وجود جلگههای حاصلخیز و رودهای بزرگی مانند دجله، نیل، سند و کارون به وجود آمدند.
۲. رویدادهای نظامی و حرکات جمعیتی مانند: مهاجرت اقوام آریایی از علفزارهای اوراسیا، نبرد دریایی سالامیس و مقاومت آریوبرزن در برابر سپاه اسکندر.
5 چگونه می توانیم از نقشه های تاریخی در مطالعۀ تاریخ استفاده کنیم؟
با استفاده از نقشههای تاریخی میتوانیم اطلاعات گوناگونی از گذشته را استخراج کنیم؛ مانند: قلمرو حکومتها، مرزها، پایتختها، شهرها، محل دقیق رویدادها (بهخصوص جنگها)، شبکه راهها و مسیرهای مهاجرت و لشکرکشیها. همچنین امروزه از این نقشهها برای درک اطلاعات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیتیِ انسانها در گذشته استفاده میشود.