حسادت یکی از رفتارهای ناپسندی است که شیطان از آن برای گمراه کردن انسان استفاده می کند. به نظر شما چه رفتارها و ویژگی های اخلاقی دیگری باعث نفوذ شیطان به قلب و روح ما می شود؟
درس به ما نشان داد که حسادت چطور عقل برادران یوسف را از کار انداخت و راه را برای وسوسههای شیطان باز کرد.
اگر به خود متن درس دقت کنیم، میتوانیم ویژگیهای دیگری را هم پیدا کنیم که دقیقاً مثل حسادت عمل میکنند. همان حدیثی که در درس از امام صادق (ع) آمده، دو مورد دیگر را در کنار حسادت، به عنوان «ریشههای کفر» معرفی میکند:
۱ تکبّر:
چطور راه را باز میکند؟ تکبر یعنی خود را برتر از دیگران دیدن. این همان کاری بود که برادران یوسف کردند؛ آنها به خاطر «زور بازو» و «گروه نیرومند» بودن، خودشان را برتر میدانستند و پدرشان را «گمراه» میپنداشتند. وقتی کسی تکبر دارد، نصیحت را نمیپذیرد (مثل نصیحتهای حضرت یعقوب علیه السلام) و به راحتی حق را زیر پا میگذارد.
۲ حِرص به دنیا:
چطور راه را باز میکند؟ حرص یعنی خواستنِ چیزی به هر قیمتی، چه مادی باشد و چه معنوی (مثل جلب توجه پدر). این حرص برای به دست آوردن کامل محبت پدر، باعث شد آنها حاضر شوند دست به گناه بزرگی (کشتن یا انداختن برادر در چاه) بزنند.
علاوه بر این دو مورد ریشهای، میتوان به موارد دیگری که در بخشهای مختلف درس به آنها اشاره شد نیز فکر کرد:
خشم و لجبازی: در بخش «احکام»، دیدیم که بحث سادهی میلاد و راوی، چطور به خاطر خشم و لجبازی بالا گرفت. خشم شدید هم مثل حسادت، عقل را تعطیل میکند و باعث میشود انسان حرفهای نادرست (مثل توهین) بزند.
توجیه گناه (کوچک شمردن گناه): برادران یوسف میدانستند کارشان گناه است، اما با خودشان گفتند: «اول یوسف را از سر راه برمیداریم، بعد توبه میکنیم و آدم خوبی میشویم». این توجیه کردن و به تأخیر انداختن توبه، یکی از وسوسههای بزرگ شیطان است.