شاه کلید نکات
شاه کلید سوال
تَأثيرُ اللُّغَةِ الْفارِسيَّةِ عَلَی اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ
تأثير زبان فارسی بر زبان عربی
1 اَلْمُفرَداتُ الْفارِسیَّهُ دَخَلَتِ اللُّغَهَ الْعَرَبیَّهَ مُنذُ الْعَصرِ الْجاهِلیِّ، فَقَدْ نُقِلَتْ إلَی الْعَرَبیَّهِ أَلفاظٌ فارِسیَّهٌ کَثیرَهٌ بِسَبَبِ التِّجارَهِ وَ دُخولِ الْإیرانیّینَ فی الْعِراقِ وَ الْیَمَنِ. وَ کانَتْ تِلکَ الْمُفرَدات تَرتَبِطُ بِبَعضِ الْبَضائِعِ الَّتی ما کانَتْ عِندَ الْعَرَبِ کَالْمِسکِ وَ الدّیباجِ. وَ اشْتدَ النَّقلُ مِنَ الْفارِسیَّهِ إلَی الْعَرَبیَّهِ بَعدَ انْضِمامِ إیران إلَی الدَّولَهِ الْإسلامیَّهِ.
2 وَ فی العْصرِ العَبّاسیِّ ازْدادَ نُفوذُ اللُّغَهِ الْفارِسیَّهِ. وَ کانَ لِإبْنِ الْمُقَفَّعِ دَوْرٌ عَظیمٌ فی هذَا التَّأثیرِ، فَقَد نَقَلَ عَدَداً مِنَ الْکُتُبِ الْفارِسیَّهِ إلَی الْعَرَبیَّهِ، مِثلُ کَلیلَه وَ دِمنَه.
3 وَ لِلْفیروزآبادیِّ مُعْجَمٌ مَشْهورٌ بِاسْمِ الْقاموسِ یَضُمُّ مُفْرَداتٍ کَثیرَهً بِاللُّغَهِ الْعَرَبیَّهِ.
4 و قدَ بَیَّنَ عُلَماءُ اللُّغَهِ الْعَرَبیَّهِ وَ الْفارِسیَّهِ أَبعادَ هٰذَا التَّأثیرِ فی دِراساتِهِم، فَقَدْ أَلَّفَ الدُّکتورُ التّونجیُّ کِتاباً یَضُمُّ الْکَلِماتِ الْفارِسیَّهَ الْمُعَرَّبَهَ سمّاه «مُعْجَمَ الْمُعَرَّباتِ الْفارِسیَّهِ فی اللُّغَهِ الْعَرَبیَّهِ».
5 أَمَّا الْکَلِماتُ الْفارِسیَّهُ الَّتی دَخَلَتِ اللُّغَهَ الْعَرَبیَّهَ فَقَدْ تَغَیَّرَتْ أَصواتُها وَ أَوزانُها، و نَطَقَهَا الْعَرَبُ وَفْقاً لِأَلسِنَتِهِم، فَقَدْ بَدَّلُوا الْحُروفَ الْفارِسیَّهَ الَّتی لا توجَدُ فی لُغَتِهِم إلَی حُروفٍ قَریبَهٍ مِن مَخارِجِها؛
6 مِثْلُ: پَردیس ← فِردَوس، مِهرگان ← مِهرَجان، چادُرشَب ← شَرشَف
7 وَ اشتَقّوا مِنها کَلِماتٍ أُخرَی، مِثلُ یَکْنِزونَ فی آیَهِ ﴿…و یَکنِزونَ الذَّهَبَ و فِضَّهَ…﴾ مِن کَلِمَهِ «گَنج» الْفارِسیَّهِ.
8 عَلَینا أَنْ نَعْلَمَ أَنَّ تَبادُلَ الْمُفرَداتِ بَیْنَ اللُّغاتِ فِی الْعالَمِ أَمرٌ طَبیعیٌّ یَجْعَلُها غَنیَّهً فی الْأسُلوبِ وَ الْبَیانِ، وَ لا نَستَطیعُ أَن نَجِدَ لُغَهً بِدونِ کَلِماتٍ دَخیلَهٍ؛ کانَ تَأثیرُ اللُّغَهِ الْفارِسیَّهِ عَلَی اللُّغَهِ الْعَرَبیَّهِ قَبلَ الْإسلامِ أَکثَر مِن تَأثیرِها بَعدَ الْإسلامِ، وَ أَمّا بَعْدَ ظُهورِ الْإسلامِ فَقَدِ ازْدادَتِ الْمُفرَداتُ الْعَرَبیَّهُ فی اللُّغَهِ الْفارِسیَّهِ بِسَبَبِ انْتِشارِ الْإسلامِ وَ الثَّقافَةِ الْإسلامِیّةِ. وَ اسْتِخدامِ اللُّغَةِ الْعَربِیَّةِ فِي الْعِلمِ وَ الدّینِ وَ الْإدارَةِ.
1 واژگان فارسی از دوره جاهليت (جاهلی) وارد زبان عربی شد و کلمات فارسیِ زیادی، به دليل تجارت و ورود ایرانيان به عراق و یمن به (زبان) عربی منتقل شده است و آن کلمات به برخی کالاها مانند مُشک و ابریشم مربوط می شد که نزد عرب نبود و انتقال (کلمات) از فارسی به عربی بعد از پيوستن ایران به دولت اسلامی، شدّت یافت.
2 و در دوره عبّاسی نفوذ زبان فارسی زیاد گردید. و ابن مُقفَّع نقش بزرگی در این اثرگذاری داشت و تعدادی از کتاب های فارسی را مانند کليله و دمنه به عربی برگردانده است.
3 و فيروز آبادی لغت نامه معروفی بنام «قاموس» دارد که کلمات زیادی را به زبان عربی در برمی گيرد.
4 و دانشمندان زبان عربی و فارسی أبعاد (جوانب) این تأثير را در تحقيقات خود آشکار ساخته اند و دکتر التونجی کتابی را نگاشته است که کلمات فارسی مُعَرَّب (عربی شده) را در برمی گيرد و آن را «لغت نامه مُعَرَّب های فارسی در زبان عربی» ناميده است.
5 امّا کلمات فارسی که وارد زبان عربی شده اند، صداها و وزن هایش تغيير یافته است و عرب آن را مطابق زبان خود تلفّظ کرده است، و حروف فارسی را که در زبانشان یافت نمی شود، به حروفی نزدیک به مَخرج هایشان (مخارج حروفشان) تبدیل کرده اند. مانند :
6 پردیس : فردوس مِهرگان : مِهرجان چادُر شب : شَرشَف و ...
7 و از آن کلمات دیگری برگرفتند ، مانند « یَکنِزونَ » از کلمه « گنج » فارسی در آیه « یَکنزونَ الذَّهَبَ وَ الفضّه « یعنی : « طلا و نقره می اندوزند »
8 بر ما لازم است بدانیم که تبادل واژه‌ها میان زبان‌های جهان امری طبیعی است که آن‌ها را در سبک و بیان غنی‌تر می‌کند، و ما نمی‌توانیم زبانی را بدون واژه‌های دخیل (بیگانه) پیدا کنیم. تأثیر زبان فارسی بر زبان عربی پیش از اسلام بیشتر از تأثیر آن پس از اسلام بود. اما پس از ظهور اسلام، واژه‌های عربی در زبان فارسی به سبب گسترش اسلام و فرهنگ اسلامی و نیز استفاده از زبان عربی در علم، دین و اداره افزایش یافت.
أَجِبْ عَنِ الْأَسئِلَةِ التّاليَةِ مُستَعيناً بِالنَّصِّ
1 مَنْ هوَ مُؤَلِّفُ «مُعْجَمِ الْمُعَرَّباتِ الْفارِسيَّةِ في اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ»؟
2 مَتَی دَخَلَتِ الْمُفرَداتُ الْفارِسيَّةُ في اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ؟
3 أَيُّ شَيءٍ يَجْعَلُ اللُّغَةَ غَنيَّةً فِي الْأُسلوبِ وَ الْبَيانِ؟
4 مَتَی ازْدادَ نُفوذُ اللُّغَةِ الْفارِسيَةِ في اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ؟
5 ما هوَ الْاَصْلُ الْفارِسيُّ لِکَلِمَةِ «کَنز»؟
به سؤالات زیر با کمک متن درس جواب دهید.
1 گردآورنده لغت نامه معربات فارسی در زبان عربی چه کسی است؟
الدُّکتور التّونجیُّ « مُعْجَمِ الْمُعَرَّباتِ الْفارِسيَّةِ في اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ » یا مؤلِّفُهُ هو الدُّکتور التّونجیُّ.
دکتر تونجی گردآورنده لغت نامه معربات فارسی در زبان عربی است.
2 کِی (چه وقت) واژگان فارسی در زبان عربی وارد شدند؟
اَلمُفرَداتُ الفارسیَّةُ دَخَلَتِ اللُّغَةَ العَرَبیَّةَ مُنذُ العَصرِ الجاهِلیِّ.
واژگان فارسی از دوره جاهلی در زبان عربی وارد شدند.
3 چه چیزی زبان را در شیوه گفتار پربار می سازد؟
تَبادُلَ المُفرَداتِ بَینَ اللُّغاتِ فی العالَمِ یَجعَلُها غَنیَّةً فی الاُسلوبِ و البَیانِ.
تبادل واژگان میان زبان های جهان، زبان را در اسلوب و بیان (شیوه و گفتار) پربار می سازد.
4 چه وقت نفوذ زبان فارسی در زبان عربی افزایش یافت؟
فی العَصرِ العَباسیِّ ازدادَ نُفوذُ اللُّغَةِ الفارسیَّةِ فی اللُّغَةِ العَرَبیَّةِ.
در دوره عباسی نفوذ زبان فارسی در زبان عربی افزایش یافت.
5 اصل فارسی کلمه «کنز» چیست؟
اَصلُها الفارسیُّ هو «گنج».
اصل فارسی آن همان «گنج» است.
اِختَبِرْ نَفْسَكَ
تَرجِمْ هٰذِهِ الْآياتِ.
1 « وَ کانَ يَأمُرُ أهلَهُ بالصَّلاةِ و الزّکاةِ » مریم: 55
2 « وَ أوفوا بِالْعَهْدِ إنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْئولاً » اَلْسراء : 34
3 « ... يَقولونَ بِألسِنَتِهِم ما لَيْسَ في قُلوبِهِم » الفَتح : 11
4 « ... أَ لَیسَ اللهُ بِأَعلَمَ بِالشّاکِرینَ » اَلْأَنعام : 53
5 « لَقَدْ کانَ في يوسُفَ وَ إخْوَتِهِ آياتٌ لِلسّائِلينَ » يوسُف : 7
6 « وَ اذْکُروا نِعْمَتَ اللهِ عَلَيْکُم إذْ کُنتُم أعداءَ فَألفَ بَيْنَ قُلوبِکُم فَأصبَحتُم بِنِعْمَتِهِ إخواناً » آلُ عِمران: 103
این آیات را ترجمه کنید.
1 و خانواده خود را به نماز و زکات امر می کرد.
2 به عهد و پیمان وفا کنید، قطعا از عهد و پیمان سوال می شود.
3 چیزی که در دل هایشان نیست بر زبان هایشان می گویند.
4 آیا خدا [از این منکران] به احوال سپاسگزاران (فقرا) داناتر نیست؟!
5 قطعا در [سرگذشت] یوسف و برادرانش نشانه هایی برای پرسشگران است.
6 و نعمت خدا را بر خود به یاد آورید. آن گاه که دشمنان یکدیگیر بودید، پس میان دل های شما الفت انداخت و در سایه نعمت او با هم برادر شدید.
1736019749.png)
