جواب فعالیت 3 صفحه 85 درس 9 تاریخ دهم ایران و جهان باستان (از ورود آریایی ها تا پایان هخامنشیان)

دلیل نگارش به سه زبان و پیام آن درباره گستره جغرافیایی

• فهم عمومی و اعلام رسمی: برای اینکه اقوام مختلف شاهنشاهی پیام پادشاه را به زبان‌های رسمی و دیوانی رایج آن روزگار (پارسی باستان، عیلامی و بابلی/اکدی) بخوانند و متوجه مشروعیت حکومت شوند.

• پیام جغرافیایی: نشان‌دهنده گستردگی، تنوع قومی و فرهنگی، و تسلط امپراتوری هخامنشی بر سرزمین‌های وسیع از میان‌رودان (بابل) و خوزستان (عیلام) تا فلات ایران و فراتر از آن است.

دلیل دستور داریوش برای ابداع خط جدید (میخی پارسی باستان)

• هویت ملی و زبان مادری: پارسیان خط اختصاصی برای نگارش زبان خود نداشتند؛ داریوش برای ثبت افتخارات قوم پارس به زبان مادری‌شان و ایجاد یک نماد هویتی و فرهنگی پایدار، دستور ابداع این خط را صادر کرد.

• استقلال فرهنگی: نشان‌دادن اقتدار و برابری فرهنگی شاهنشاهی پارس در برابر تمدن‌های کهن‌تر مانند عیلام و بابل.

مقایسه سنگ‌نگاره بیستون با رسانه‌های امروزی (بیلبوردها)

• انتخاب جای بلند روی صخره: ماندگاری ابدی در برابر دستبرد و تخریب، ایجاد حس عظمت و اقتدار در نگاه بیننده از پایین، و دیده‌شدن از فاصله‌های دور (دقیقاً مانند نصب بیلبوردهای بزرگ در ارتفاع برای جلب توجه همگانی).

• انتخاب کوه بیستون در کرمانشاه: کوه بیستون در مسیر شاهراه بزرگ کاروان‌رو شاهی (میان بابل و هگمتانه) قرار داشت و کاروان‌ها، سپاهیان و مسافران متعددی از آن عبور می‌کردند که بهترین مکان برای انتشار پیام پیروزی به شمار می‌رفت. همچنین این کوه از دیرباز جایگاهی مقدس به شمار می‌آمد.

متن راهنمای گردشگری برای محوطه بیستون

«به محوطه باستانی بیستون در استان کرمانشاه خوش آمدید؛ اثری برجسته که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.

بر دیواره این کوه مرتفع، بزرگ‌ترین سنگ‌نبشته جهان جای گرفته که روایتی مستند از پیروزی داریوش بزرگ بر گئومات مغ و سایر مدعیان شورشی تاج‌وتخت هخامنشی است. در این اثر، تصویر داریوش همراه با کماندارانش و شورشیان در بند، زیر سایه نماد فَرَوهر نقش بسته است.

اهمیت بی‌نظیر این کتیبه به سبب نگارش متن آن به سه زبان پارسی باستان، عیلامی و اکدی (بابلی) به خط میخی است که بعدها کلید اصلی رمزگشایی خطوط میخی دنیای باستان شد.»

منابع استناد: کتاب درسی تاریخ | پایگاه میراث جهانی یونسکو (UNESCO) | درگاه موزه ملی ایران