جواب فعالیت صفحه 96 درس 5 جغرافیا دوازدهم (ویژگی ها و انواع مخاطرات طبیعی)

بیشترین تراکم زمین لغزش ها در نواحی کوهستانی است وکم ترین زمین لغزش ها درنواحی پست وهموار داخلی، شرق وجنوب شرق دیده می شود.

گزارش زمین‌لغزش (رانش زمین) در جاده چالوس

• مکان وقوع: استان البرز، محور کرج - چالوس (محدوده تونل‌های کندوان و رستوران‌های حاشیه جاده)
• زمان وقوع: خرداد ماه ۱۴۰۲
• نوع حرکت دامنه‌ای: ترکیبی از زمین‌لغزش سریع و جریان گِلی هولناک

علل وقوع این پدیده:

• بارش ناگهانی و سیل‌آسا: دلیل اصلی این حادثه، بارش رگباری و بسیار شدید در بالادست کوهستان بود. این بارش باعث اشباع شدن سریع رسوبات ناپیوسته سطح دامنه شد و مقاومت خاک را از بین برد.
• شیب تند دامنه: محور چالوس در دره‌ای با شیب‌های بسیار تند و کوهستانی قرار دارد که ذاتاً برای حرکات دامنه‌ای و لغزش مستعد است.
• دخالت‌های انسانی: زیربری دامنه‌ها برای تعریض جاده و ساخت تأسیسات تجاری، در کنار تخریب پوشش گیاهی، تکیه‌گاه طبیعی کوه را ضعیف کرده و بستر را برای این جابه‌جایی عظیم فراهم ساخته بود.

پیامدها و خسارات:

• حرکت ناگهانی و سقوط حجم عظیمی از گل‌ولای، تخته‌سنگ‌ها و واریزه‌ها به سمت جاده.
• انسداد کامل و تخریب بخش‌هایی از این جاده مهم مواصلاتی برای چندین روز.
• مدفون شدن ده‌ها خودرو مسافران در زیر مترها گل‌ولای و سنگ.
• آسیب جدی به تونل‌ها، پل‌ها، تأسیسات برق و رستوران‌های حاشیه مسیر، متأسفانه همراه با خسارات جانی و مالی بسیار سنگین.

گزارش جریان گِلی (نوعی حرکت دامنه‌ای) در امامزاده داوود تهران

• مکان وقوع: شمال غرب تهران، منطقه کوهستانی و دره امامزاده داوود.
• زمان وقوع: مرداد ماه ۱۴۰۱.
• نوع حرکت دامنه‌ای: جریان گِلی (Mudflow). همان‌طور که در کتاب آموختیم، در این حالت رسوبات ریزدانه اشباع شده از آب به صورت گل و لای با سرعت به راه می‌افتند.

علل وقوع این پدیده:

• بارش سنگین و ناگهانی: بارش‌های شدید و رگباری (مونسون تابستانه) باعث شد تا حجم عظیمی از آب در مدت زمان بسیار کوتاهی روی سطح زمین جاری شود و رسوبات سطح دامنه را کاملاً اشباع کند.
• شیب تند دامنه کوهستان: قرارگیری این سکونتگاه در یک دره V شکل با دامنه‌های بسیار پرشیب، باعث شد تا گل‌ولای با سرعت و انرژی جنبشی فوق‌العاده‌ای به سمت پایین حرکت کند.
• دخالت‌های انسانی: از بین بردن پوشش گیاهی دامنه برای ساخت‌وساز، و مهم‌تر از آن تنگ کردن مجرای طبیعی آبراهه با ساخت کانال‌های نامناسب و ایجاد بازارچه روی مسیر آب. این دخالت‌ها باعث شد روانه گِلی نتواند به راحتی تخلیه شود و با پس‌زدگی، وارد بافت مسکونی و زیارتگاه شود.

پیامدها و خسارات:

• هجوم ناگهانی حجم عظیمی از گل‌ولای غلیظ به همراه تخته‌سنگ‌ها و کنده‌های درخت به داخل صحن امامزاده، رستوران‌ها و بازارچه‌های اطراف.
• مدفون شدن مغازه‌ها و خودروها در زیر مترها گِل چسبناک و متأسفانه جان باختن ده‌ها نفر از هم‌وطنان و مسافران.
• قطع شدن مسیرهای دسترسی، آب و برق منطقه برای روزهای متوالی و نیاز به عملیات سنگین آواربرداری.